375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde yer alan kural uyarınca imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinde, emekliliği hak etmiş olan memurlara bu sözleşmeye göre hiçbir sosyal denge yardım ödemesi yapılamayacağı yolundaki kısıtlayıcı kurala yer verilmesinde normlar hiyerarşisine aykırılık bulunduğu hakkında.

 

 

T.C.

D A N I Ş T A Y

Onbirinci Daire

Esas No: 2013/3728

Karar No: 2014/4312

 

 

 

 

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : …

Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davalı) : Çayırova Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. …

İstemin Özeti : Kocaeli 1. İdare Mahkemesince verilen 19.03.2013

tarihli ve E:2012/928; K:2013/276 sayılı kararın; davacı tarafından,

temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Temyiz isteminin reddi gerektiği

savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hâkimi : Selahattin Kayaalp

Düşüncesi : Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, 2577 sayılı

Kanun‘un 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerine

uymadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği

düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onbirinci Dairesince dava dosyası Kocaeli 1.

İdare Mahkemesince tekemmül ettirilerek gönderildiğinden, yürütmenin

durdurulması hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

Dava, Çayırova Belediyesi Zabıta Müdürlüğünde zabıta memuru

olarak görev yapan davacı tarafından, davalı Belediye ile Belediye ve Özel 

İdare Çalışanları Birliği Sendikası (Bem-Bir-Sen) arasında imzalanan sosyal

denge sözleşmesinde öngörülen parasal haklardan yararlandırılması

isteğiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlem ile 03.01.2011 tarihli

Sosyal Denge Sözleşmesinin 4. maddesinin "Yararlanma Koşulları" başlıklı

(B) fıkrasının (b) bendindeki "Emekliliği hak etmiş olan memurlara bu

sözleşmeye göre hiçbir sosyal denge yardım ödemesi yapılamaz" şeklindeki

düzenlemenin iptali ve mahrum kaldığı parasal haklarının yasal faizi ile

birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, davalı Belediye ile Sendika arasında

mevzuatın tanıdığı yetki çerçevesinde imzalanan sözleşmenin emekliliği

hak etmiş memurların kapsam dışında bırakılmalarına ilişkin hükmünde ve

bu hükme dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık

bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri

sürülmekte ve temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

4868 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme

Kanunu`nun 28. maddesinde, "Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve

sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak

kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler,

her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla

çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri,

cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal

hakları kapsar. Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme

hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan

kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri,

sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir. 5434 sayılı

Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu`na göre aylık ödenmekte

olanların aylıklarının hesabında da toplu sözleşme hükümlerine göre

belirlenen aylık ve taban aylık katsayıları esas alınır. 5510 sayılı Sosyal

Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu`nun 4‘üncü maddesinin birinci

fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılık hali esas alınarak bağlanan

yaşlılık, malullük veya ölüm aylıklarında yapılacak artışlar hakkında 5510

sayılı Kanun`un 55‘inci maddesinin ikinci fıkrası uygulanmaz ve bu aylıklar

toplu sözleşme hükümlerine göre belirlenen aylık ve taban aylık

katsayılarındaki artış dikkate alınarak artırılır." kuralı mevcut olup, 32.

maddesinde ise; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15. maddesi 

hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine

belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il

özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi

halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını

belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel

başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir

temsilci ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında

toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde

sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanun`un uygulanması bakımından

toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem

Kuruluna başvurulamaz. Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile

sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli

idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini

izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere

sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler

kazanılmış hak sayılmaz.

İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile

Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe

gelirlerinin yüzde onunun aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş

aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam

personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde

yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu

madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra

bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden

hükümsüz kalır." hükmüne yer verilmiştir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesinde ise;

"Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve

pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı

ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı

Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu`na göre yapılan

toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve

il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip

kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler

çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir." şeklinde düzenleme

mevcuttur.

Normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra

dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmektedir.

Bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan bir

norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremez. Bir

başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemler, bir hakkın

kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamaz veya

kısıtlayamazlar.

Bazı durumlarda, üst norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerde bir

olayın veya konunun genel çerçevesi çizilerek bu konunun ayrıntısının alt

normlarla düzenlenmesi öngörülebilir. Bu gibi hâllerde, üst normda

belirtilen hususların düzenlenmesi hakkında düzenleme yapmaya yetkili

idarenin takdir yetkisini üst normda çizilen sınırlar aşılarak kullanıp

kullanmadığının hukuki denetiminin yapılacağı tabiidir.

Hukuki denetim yapılırken de, üst normun metnine bağlı

kalınmaksızın amacının da yorumlanması ve buna göre bir hakkın kısıtlanıp

kısıtlanmadığının tespiti suretiyle sonuca ulaşılması gerekmektedir.

Uyuşmazlık bu açıdan incelendiğinde, yukarıda bahsedilen mevzuat

hükümlerinde belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin

kadrolarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı

ödenebileceği belirtilmiş olmasına rağmen normlar hiyerarşisi ilkesine

aykırı olarak emekliliği hak etmiş olan memurlara bu sözleşmeye göre

hiçbir sosyal denge yardım ödemesi yapılamayacağı yolunda bir hüküm

konulduğu görülmektedir.

Bu durumda, davalı İdarede çalışan memurlara sosyal denge

tazminatı ödenmesinin dayanağı olan mevzuatta yer verilmeyen

kısıtlamaların sözleşme hükümlerine konularak davacının parasal

haklarından yoksun bırakılmasında hukuka uygunluk bulunmamakta olup,

tarafların sözleşme şartlarını belirleme yetkisi kapsamında

değerlendirilmek suretiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi

kararında hukuk isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile

Mahkeme kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek

üzere Mahkemeye gönderilmesine, kararın tebliğ tarihini izleyen 15

(onbeş) gün içinde Danıştay`da karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

13.06.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

YAYINLAR Kitaplar

BELEDİYELERİN SINIRLARI

TÜRKİYE`DE ULUSAL VE YEREL PLANLAMA İLİŞKİLERİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

YEREL YÖNETİMLER İÇİN MAL ALIMI İHALELERİ KILAVUZU

Tüm Yayınlar
TODAİE (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) Yerel Yönetimler Merkezi
85. Cadde Yücetepe 06100, ÇANKAYA / ANKARA
"YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı" Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Yerel Yönetimler Merkezi'ne aittir. YerelNET'in içeriğini oluşturan bilgiler, uzmanların katkılarıyla hazırlanmıştır. Uzmanlar tarafından hazırlanan içeriğin hukuki sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. İlgili içeriğe istinaden idari ve mali sorumluluk gerektiren iş ve işlemlerin yapılması idarelerin kendi sorumluluğu altındadır. YerelNET'de yayımlanan veritabanının içerikleri, ilgili Kamu Kurumları tarafından sağlanmış ve Merkez tarafından güncelleştirilmiştir / güncelleştirilmektedir. Tüm Veritabanları 5.000'e yakın içerik sağlayıcı kullanıcımız tarafından güncel tutulmaktadır. İçerik sağlayıcı kullanıcılar tarafından (Belediye, İl Özel İdare, İlçe ve Birlik) girilen her türlü bilginin hukuki ve cezai sorumluk kendilerine ait olup TODAİE'ye sorumluluk hiçbir şekilde atfedilemez. Yoğun bir emek ve uzmanlık ürünü olan YerelNET'teki tüm bilgi ve materyal, ilgili yasaların koruması altındadır. YerelNET'e ait her türlü yazılım kodu, veritabanı içeriği ve görsel materyal kesinlikle kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz ve başka bir bilgisayara yüklenemez. TODAİE Yerel Yönetimler Merkezi, YerelNET içeriğinin kullanımı ile ilgili fikri ya da başka haklarını çiğneyen veya uygulanabilir diğer yasalara aykırı kullanım durumlarına karşı hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar. Yalnızca, ticari olmayan amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu tip kullanımımlarda bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu kaynak gösterilmesine karşın YerelNET'in yükümlülüğünde değildir. TODAİE - Yerel Yönetimler Merkezi her türlü sorumluluğu reddeder.

YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nün bir hizmeti olup T.C. Kalkınma Bakanlığı tarafından finansal açıdan desteklenmektedir.