Uyuşmazlığa konu taşınmazın tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görülmesinin gerekçesi ve bu gerekçenin yasada sayılan şartlara uygun olup olmadığı hususunun tespit edilerek dava hakkında karar verilmesi gerekirken tarım arazilerinin tarım dışı kullanımına yetkili Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca izin verildiğinden taşınmazın tarım dışı amaçla kullanılamayacağından bahisle plan sınırları içine alınmamasına ilişkin nazım imar planının iptalinde hukuka uyarlık bulunmadığı hakkında.

 T.C.

D A N I Ş T A Y

Altıncı Daire

Esas No : 2013/3297

Karar No : 2015/5236

 

Temyiz Eden (Davalı) : Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davacı) :

İstemin Özeti : Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen 28.12.2012

tarihli, E:2012/1261, K:2012/2929 sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı

olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden

hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması

gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : Dilara SALT

Düşüncesi : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının

bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hâkiminin

açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin

gereği görüşüldü:

Dava, Ankara İli, Gölbaşı İlçesi, Tuluntaş Mahallesi, Akkaya Mevkii,

… parsel sayılı taşınmazın planlama dışında bırakılmasına ilişkin Ankara

Büyükşehir Belediye Meclisinin 14.12.2011 tarihli, 3660 sayılı kararı ile

onaylanan "Gölbaşı İlçesi Tuluntaş Koparan Kentsel Gelişim Projesi 2.

Etap 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliğinin iptali istemiyle

açılmış; İdare Mahkemesince, tarım arazilerinin tarım dışı kullanımında

yetkili merci olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı‘nca taşınmazın tarım dışı

amaçla kullanımına izin verilmesi nedeniyle bu husus göz önünde

bulundurularak planlama ilkeleri çerçevesinde plan bütünlüğü gözetilerek

işlem tesisi gerekirken taşınmazın tarım dışı amaçla kullanılamayacağı

gerekçesiyle tesis edilen nazım imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı

gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karar davalı

idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu`nun 8. maddesinin 1. fıkrasının c

bendinde; "(Ek bend: 03.07.2005-5403 S.K./25.mad) Tarım arazileri,

Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan

tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere plânlanamaz." hükmü düzenlenmiş

olup bu kapsamda 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı

Kanunu`nun 4. maddesinin (e) bendinde, mutlak tarım arazisi; bitkisel

üretimde; toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin

kombinasyonu yöre ortalamasında ürün alınabilmesi için sınırlayıcı olmayan,

topografik sınırlamaları yok veya çok az olan; ülkesel, bölgesel veya yerel 

önemi bulunan, hâlihazır tarımsal üretimde kullanılan veya bu amaçla

kullanıma elverişli olan araziler olarak tanımlanmış, "Tarım Arazilerinin

Amaç Dışı Kullanımı" başlıklı 13. maddesi; "Mutlak tarım arazileri, özel

ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim

amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun

uygun görmesi şartıyla;

a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar,

b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı,

c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri,

ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik

faaliyetleri,

d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar,

e) (Ek bent: 31.01.2007-5578 S.K./3.mad) Kamu yararı gözetilerek

yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar,

f) (Ek bent: 26.03.2008-5751S.K./1.mad) Enerji Piyasası

Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20.02.2001 tarihli ve 4628 sayılı

Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının

kullanımı ile ilgili yatırımları,

g) (Ek bent: 26.03.2008-5751S.K./1.mad) Jeotermal kaynaklı

teknolojik sera yatırımları için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine,

toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin

verilebilir. (Ek cümle: 31.01.2007-5578 S.K./3.mad) Bakanlık bu yetkisini

valiliklere devredebilir.

Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile

sulu tarım arazileri dışında kalan tarım arazileri; toprak koruma projelerine

uyulması kaydı ile valilikler tarafından tarım dışı kullanımlara tahsis

edilebilir.

Tarımsal amaçlı yapılar için, projesine uyulması şartıyla ihtiyaç

duyulan miktarda her sınıf ve özellikteki tarım arazisi valilik izni ile

kullanılır.

Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında izin alan işletmeciler,

faaliyetlerini çevre ve tarım arazilerine zarar vermeyecek şekilde yürütmekle

ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına

getirmekle yükümlüdürler.

Bu madde kapsamında valiliklerce verilen kararlara yapılan itirazlar,

Bakanlık tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.

Tarım arazilerinin korunması ve amaç dışı kullanımına dair

uygulamaların usul ve esasları tüzükle düzenlenir." şeklinde düzenlenmiştir.

Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi

Toplulaştırmasına İlişkin Tüzüğün "İmar Planlarının Yapılması ve

Değiştirilmesinde İzin" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Her ölçekteki imar ve

çevre düzeni planlarının yapılması ve değiştirilmesinde tarım arazilerinin

tarım dışı amaçlı faaliyetlere ayrılmasına kurulun uygun görüşü alınarak

Bakanlık veya valiliklerce izin verilebilir.

(2) Her ölçekteki imar ve çevre düzeni planları hazırlanmadan önce;

planlamayı yapacak kuruluşlar, planlanacak alanların sınırlarını gösteren

1/25.000 veya daha büyük ölçekli haritalarla birlikte valiliklere başvurur."

hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının maliki olduğu … parsel sayılı

taşınmazın kuru mutlak tarım arazisi olduğu, Ankara Büyükşehir Belediye

Başkanlığının Ankara İli, Gölbaşı İlçesi, Tuluntaş ve Koparan Köylerini

kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli nazım imar

planı yapılabilmesi için tarım dışı amaçla kullanım talebinin Ankara Valiliği

İl Tarım Müdürlüğünün 21.02.2008 tarihli, 5752 sayılı işlemiyle kuru mutlak

tarım arazisi olarak belirlenen araziler içinde kaldığı için olumsuz

değerlendirildiği, bunun üzerine plan çalışmalarında bütünlüğün sağlanması

için anılan işleme itiraz edildiği, talebin yeniden değerlendirilmesi sonucu

Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel

Müdürlüğünün 23.12.2010 tarihli, 4827 sayılı işlemiyle 5403 sayılı Toprak

Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu`nun 13. maddesi gereğince … sayılı

parselin çevresindeki tarım arazilerine zarar vermeyecek tedbirlerin alınması

şartıyla tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görüldüğü, ancak planlama

yapılırken davacı taşınmazının planlamaya dahil edilmediği, davacı

tarafından askı süresi içinde 08.05.2012 ve 15.15.2012 tarihlerinde idareye

başvurularak taşınmazının da ünite ticaret bölgesi kullanımıyla planlamaya

dahil edilmesinin istenildiği, itirazın 15.06.2012 tarihli, 997 sayılı Ankara

Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı ile reddi üzerine imar planının

taşınmazına ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı

anlaşılmaktadır.

Olayda, davalı idarece uyuşmazlık konusu taşınmazın kuru mutlak

tarım arazisi olduğu ve Ankara Valiliği İl Tarım Müdürlüğünün 21.02.2008

günlü, 5752 sayılı kararı ile taşınmazın bulunduğu alanın tarım dışı amaçla

kullanılmasına izin verilmediği, davacı tarafından ise Tarım ve Köyişleri

Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü‘nün 23.12.2010

tarihli, 4827 sayılı kararında Ankara Valiliği İl Tarım Müdürlüğünün

21.02.2008 günlü, 5752 sayılı kararına yapılan itiraz sonucu yapılan

değerlendirmede çevresindeki tarım arazilerine zarar vermeyecek tedbirlerin 

alınması kaydıyla tarım dışı kullanılmasının uygun görüldüğü belirtilmekte

ise de, 5403 sayılı Kanunun 13. maddesinde mutlak tarım arazilerinin ancak

alternatif alan bulunmaması şartıyla birtakım ihtiyaç, faaliyet ve yatırımlar

için tarım dışı amaçla kullanılabileceğinin sayma suretiyle belirlendiği, …

sayılı parselin tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görüldüğü belirtilen

Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel

Müdürlüğünün 23.12.2010 tarihli, 4827 sayılı işleminde ise böyle bir

belirlemeye yer verilmediği gibi herhangi bir gerekçe de belirtilmediği, İdare

Mahkemesince ise bu husus araştırılmadan yalnızca tarım arazilerinin tarım

dışı kullanımında yetkili merci olan Tarım ve Köy İşleri Bakanlığınca

taşınmazın tarım dışı amaçla kullanımına izin verildiği gerekçesiyle dava

konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince öncelikle uyuşmazlık konusu

taşınmazın hangi gerekçeyle tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun

görüldüğü, bu gerekçenin yasada sayılan şartlara uygun olup olmadığı tespit

edilerek bu doğrultuda işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken,

uyuşmazlığın özü hakkında esaslı bir inceleme ve değerlendirme

yapılmaksızın eksik inceleme sonucu verilen mahkeme kararında hukuki

isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, Ankara 2. İdare Mahkemesince verilen

28.12.2012 tarihli, E:2012/1261, K:2012/2929 sayılı kararın bozulmasına,

dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini

izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık

olmak üzere, 14.09.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Kaynak: http://www.danistay.gov.tr/upload/yayinlar/20_10_2016_014847.pdf

YAYINLAR Kitaplar

BELEDİYELERİN SINIRLARI

TÜRKİYE`DE ULUSAL VE YEREL PLANLAMA İLİŞKİLERİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

YEREL YÖNETİMLER İÇİN MAL ALIMI İHALELERİ KILAVUZU

Tüm Yayınlar
TODAİE (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) Yerel Yönetimler Merkezi
85. Cadde Yücetepe 06100, ÇANKAYA / ANKARA
"YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı" Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Yerel Yönetimler Merkezi'ne aittir. YerelNET'in içeriğini oluşturan bilgiler, uzmanların katkılarıyla hazırlanmıştır. Uzmanlar tarafından hazırlanan içeriğin hukuki sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. İlgili içeriğe istinaden idari ve mali sorumluluk gerektiren iş ve işlemlerin yapılması idarelerin kendi sorumluluğu altındadır. YerelNET'de yayımlanan veritabanının içerikleri, ilgili Kamu Kurumları tarafından sağlanmış ve Merkez tarafından güncelleştirilmiştir / güncelleştirilmektedir. Tüm Veritabanları 5.000'e yakın içerik sağlayıcı kullanıcımız tarafından güncel tutulmaktadır. İçerik sağlayıcı kullanıcılar tarafından (Belediye, İl Özel İdare, İlçe ve Birlik) girilen her türlü bilginin hukuki ve cezai sorumluk kendilerine ait olup TODAİE'ye sorumluluk hiçbir şekilde atfedilemez. Yoğun bir emek ve uzmanlık ürünü olan YerelNET'teki tüm bilgi ve materyal, ilgili yasaların koruması altındadır. YerelNET'e ait her türlü yazılım kodu, veritabanı içeriği ve görsel materyal kesinlikle kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz ve başka bir bilgisayara yüklenemez. TODAİE Yerel Yönetimler Merkezi, YerelNET içeriğinin kullanımı ile ilgili fikri ya da başka haklarını çiğneyen veya uygulanabilir diğer yasalara aykırı kullanım durumlarına karşı hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar. Yalnızca, ticari olmayan amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu tip kullanımımlarda bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu kaynak gösterilmesine karşın YerelNET'in yükümlülüğünde değildir. TODAİE - Yerel Yönetimler Merkezi her türlü sorumluluğu reddeder.

YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nün bir hizmeti olup T.C. Kalkınma Bakanlığı tarafından finansal açıdan desteklenmektedir.