Dava konusu işlemin hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkelerine aykırılık taşıdığı hakkında

 T.C.

D A N I Ş T A Y

Sekizinci Daire

Esas No : 2015/2339

Karar No : 2015/4632

 

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : Adana Minibüsçüler Esnaf

Odası Başkanlığı

Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davalı) : Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. …

İstemin Özeti : Adana 2. İdare Mahkemesinin 28.11.2014 gün ve

E:2014/414, K:2014/2015 sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne

sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek

bozulması istemidir.

Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hâkimi : Hasan BEYDİLİ

Düşüncesi : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması

gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava, Adana Büyükşehir Belediye Meclisi‘nin 16.01.2014 tarih ve 28

sayılı kararı ile kabul edilen Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire

Başkanlığı Özel Dolmuş-Minibüs Yönetmeliği‘nin ‘‘Kapsam‘‘ başlıklı 2.

maddesinin son fıkrasında yer alan ‘‘Çalışma izni alan lehine imtiyaz devri

değildir. Tekel hakkını kapsamaz. Belediye gerekli gördüğü anda verdiği izni

geri alabilir" düzenlemesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, dava konusu düzenlemenin 5216 sayılı

Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve bu

Kanunlara istinaden çıkarılan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon 

Merkezleri Yönetmeliğinin anlam ve amacına aykırılık teşkil etmediği,

düzenlemenin anılan mevzuat hükümlerinden kaynaklanan yetkinin

kullanımına ilişkin olduğu ve dava konusu düzenlemede hukuka ve üst

hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar

verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun "Büyükşehir ve ilçe

belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7/f maddesinde;

"Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak;

ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak;

kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu

taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve

güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak,

meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve

işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği

trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek..", 7/p

maddesinde; " Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve

bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek,

büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil

toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek." büyükşehir belediyesinin görev,

yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, aynı Kanun`un 9. maddesinde;

"Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü

taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla...Ulaşım

Koordinasyon Merkezi kurulur... Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine

verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi

ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının

tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik

komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından

kullanılır..." düzenlemesi yer almış, bu düzenlemeler paralel olarak da, 5393

sayılı Belediye Kanun`un 15/p maddesinde; "Kara, deniz, su ve demiryolu

üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını,

bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri

ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park

yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün

işleri yürütmek." belediyelerin yetki ve görevleri arasında sayılmıştır.

Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin

18. maddesinde; "Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından

alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları

çözümlemek,... Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen

her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve

tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve

servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler

üzerinde araç park yerlerini tespit etmek,...üçüncü şahıslara işletilmesi için

izin vermek,... Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak

üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari

amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil

ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği

yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve

çalışma ruhsatı vermek" hususlarında UKOME‘nin (Ulaşım Koordinasyon

Merkezi) yetkili olduğu belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin

16.01.2014 tarih ve 28 sayılı kararı ile kabul edilen Özel Dolmuş-Minibüs

Yönetmeliği‘nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu yönetmelik, 1- Şehir

merkezindeki dolmuş - minibüslerden faydalananları, 2- Büyükşehir

Belediyesi sınırları içerisinde ticari amaçla çalışma hakkı elde etmiş ve tescil

işlemleri Adana Trafik Tescil Müdürlüğü`nce yapılmış tahdit kapsamında

bulunan M plakalı dolmuş-minibüsleri, S- Dolmuş minibüslerde çalışanları,

4- Dolmuş minibüslerin denetimini, 5- Dolmuş minibüslere verilecek

yaptırımları kapsar. Çalışma izni alan lehine imtiyaz devri değildir. Tekel

hakkını kapsamaz. Belediye gerekli gördüğü anda verdiği izni geri alabilir.

Bu yönetmelik M plaka grubunda olmayan araçları kesinlikle kapsamaz"

şeklinde düzenlemelere yer verildiği, davacı tarafından anılan maddenin

birinci bendinin 5. fıkrasında yer alan "Çalışma izni alan lehine imtiyaz devri

değildir. Tekel hakkını kapsamaz. Belediye gerekli gördüğü anda verdiği izni

geri alabilir." düzenlemenin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;

kamu hizmeti niteliği taşıyan toplu taşıma hizmetinin aslen belediyeler

tarafından sunulması gerektiği, bu hizmetin başkalarına gördürülmesi

durumunda, belediyelerin hizmetin asli sunucusu olmaktan kaynaklanan

kurallar koyma, düzenleme yapma, hizmetin işleyişini denetleme ve

belirlenen düzen ve kurallara uymayanlara yaptırımlar uygulama yetkisinin

bulunduğu açıktır.

Anayasa‘nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk

devleti olduğu belirtilmiş ve Anayasa Mahkemesi kararlarında hukuk

devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup

güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir

hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini

gerçekleştiren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku 

tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı

sayan, yargı denetimine açık olan devlet olarak tanımlanmıştır.

Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuki güvenlik

ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve

işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yaptığı

düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını

gerekli kılan ve temel hak güvencelerinde korunan ortak değerdir.

Ayrıca, hukuk devletinde, idareye tanınan takdir yetkisi mutlak ve

sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır ve takdir

yetkisine dayalı olarak tesis edilen işlemlerin hukuken geçerli sebeplere

dayanması gerekmektedir.

Hukuk devletinin temel ilkelerinden bir diğeri de hukuki belirlilik

ilkesidir. Bu ilke, düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden

herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net,

anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin ve

yorumcuların keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi

zorunluluğunu ifade etmektedir.

Olayda, davacı tarafından iptali istenen düzenleme ile idarenin

nesnel ve somut kriterler belirlemeksizin dilediği an veya kendisince gerekli

gördüğü herhangi bir zamanda, daha önce verdiği çalışma izinlerini iptal

edebilmesine imkân tanınmaktadır. Bu düzenleme, müktesep hakların yok

sayılması sonucunu doğurabilecek ve idarenin keyfi uygulamalarının önünü

açabilecek soyut, belirsiz ve sübjektif nitelikler taşıdığından hukuki güvenlik

ve hukuki belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.

Açıklanan nedenlerle, Adana 2. İdare Mahkemesinin temyize konu

kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan

Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş)

gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 14.05.2015

tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kaynak: http://www.danistay.gov.tr/upload/yayinlar/20_10_2016_014847.pdf

YAYINLAR Kitaplar

BELEDİYELERİN SINIRLARI

TÜRKİYE`DE ULUSAL VE YEREL PLANLAMA İLİŞKİLERİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

YEREL YÖNETİMLER İÇİN MAL ALIMI İHALELERİ KILAVUZU

Tüm Yayınlar
TODAİE (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) Yerel Yönetimler Merkezi
85. Cadde Yücetepe 06100, ÇANKAYA / ANKARA
"YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı" Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Yerel Yönetimler Merkezi'ne aittir. YerelNET'in içeriğini oluşturan bilgiler, uzmanların katkılarıyla hazırlanmıştır. Uzmanlar tarafından hazırlanan içeriğin hukuki sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. İlgili içeriğe istinaden idari ve mali sorumluluk gerektiren iş ve işlemlerin yapılması idarelerin kendi sorumluluğu altındadır. YerelNET'de yayımlanan veritabanının içerikleri, ilgili Kamu Kurumları tarafından sağlanmış ve Merkez tarafından güncelleştirilmiştir / güncelleştirilmektedir. Tüm Veritabanları 5.000'e yakın içerik sağlayıcı kullanıcımız tarafından güncel tutulmaktadır. İçerik sağlayıcı kullanıcılar tarafından (Belediye, İl Özel İdare, İlçe ve Birlik) girilen her türlü bilginin hukuki ve cezai sorumluk kendilerine ait olup TODAİE'ye sorumluluk hiçbir şekilde atfedilemez. Yoğun bir emek ve uzmanlık ürünü olan YerelNET'teki tüm bilgi ve materyal, ilgili yasaların koruması altındadır. YerelNET'e ait her türlü yazılım kodu, veritabanı içeriği ve görsel materyal kesinlikle kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz ve başka bir bilgisayara yüklenemez. TODAİE Yerel Yönetimler Merkezi, YerelNET içeriğinin kullanımı ile ilgili fikri ya da başka haklarını çiğneyen veya uygulanabilir diğer yasalara aykırı kullanım durumlarına karşı hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar. Yalnızca, ticari olmayan amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu tip kullanımımlarda bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu kaynak gösterilmesine karşın YerelNET'in yükümlülüğünde değildir. TODAİE - Yerel Yönetimler Merkezi her türlü sorumluluğu reddeder.

YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nün bir hizmeti olup T.C. Kalkınma Bakanlığı tarafından finansal açıdan desteklenmektedir.