|
Türkiye’de yerel yönetimlere personel yetiştirmek üzere mesleki ve teknik eğitimin kurumlaşması, 1990’lı yıllarda gerçekleşmiştir. Ortaöğretim düzeyinde kurulan ve günümüzde sayıları 9’a ulaşmış bulunan “Anadolu Mahalli İdareler Meslek Liseleri”, hem amaca uygunluk hem kaynakların etkin kullanımı bakımlarından tartışmaya açık bir yapı sergilemektedir. Öğretmenler muhasebecilik formasyonundan gelmekte; okulların yönetimi muhasebecilik, turizm, aşçılık meslek okulları ile birlikte “Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğü” tarafından üstlenilmiş bulunmaktadır. Okullar hazırlık sınıfından son sınıfa kadar 15-60 kişilik ençok dört sınıftan oluşmakta; ilk kurulan okullara bakıldığında öğrenci bulma sorunu yaşandığı görülmektedir.
Bu okulların içinde bulundukları durum bir yana, yerel yönetimler için meslek lisesi kurulmasının yerindeliğini tartışmak gerekmektedir. Herşeyden önce, “yerel yönetimler mesleği” gibi bir tamlama anlamlı değildir. Yerel yönetimler, genel yönetim gibi, ancak pekçok mesleğin birleşmesi ile etkinlik gösterilebilen çalışma alanlarından birisidir.
Öte yandan eğitim uzmanları ortaöğretim düzeyinde mesleki ve teknik öğretimi pedagojik açıdan tartışmakta; günümüzde bu kategorinin amaçtan uzaklaşacak derecede çeşitlenerek etkisizleştiğini belirtmektedirler. Yerel yönetim liseleri, bu etkisizleşmenin derecesine iyi bir örnek olabilir. 1999 yılında toplanan 16. Milli Eğitim Şurası tartışmaları ve kararları ile Eğitim-Sen’in ve işveren örgütü TÜSİAD’ın ortaya koydukları görüşler bu saptamada birleşmektedir.
Meslek yüksekokulları, “zabıta” ve “itfaiye” konularında uzmanlaşmış parçaları ile boşluk doldurabilecek girişimler olmuşlardır. Bu okulların program bakımından geliştirilmesi, mezunların belediyelerde iş bulmalarının belli güvencelere bağlanması gerekli görünmektedir. Buna karşın, genel nitelikli “mahalli idareler programları” için aynı değerlendirmeyi yapmak güçtür. Yerel yönetim meslek liseleri için geçerli olan değerlendirmeler, bu programlar için de geçerlidir. Bu programlar, dört yıllık kamu yönetimi lisans programlarının iki yıla sığdırılmaya çalışılmış türleridir. Ne yeterli bir kamu yönetimi formasyonu kazandırabilmekte, ne de yerel yönetim uzmanı yetiştirebilmektedir.
Yerel yönetimlerde istihdam edilebilecek işgücü, kamu yönetimi öğretiminden mimarlık-mühendislik fakültelerine, çeşitli teknik liselerden işletmeciliğe.... tüm örgün eğitim kurumlarından yetişmektedir. İtfaiye ve zabıta dışında, farklı mesleklerden işgücünün yerel yönetim hizmetinde etkinliğini artırmak, bu geniş zemini daraltmamayı gerektirir.
Hizmet öncesi eğitimde gösterilen çabaya karşılık, hizmet içi eğitim tümüyle ihmal edilmiştir. Hizmet içi eğitim, büyük ölçüde, çeşitli merkezi kurum ve kuruluşların kendi görev alanları ile sınırlı olarak gördükleri boşlukları doldurmak güdüsü ile sürdürülmüştür. Doğal olarak sorunlar yerel yönetime göre değil, o merkezi kuruma göre tanımlanmış; hizmet içi eğitim etkinlikleri süreklilik kazanamamıştır. Büyük yerleşmelerin belediyeleri ile kimi belediye birlikleri boşluğu doldurmaya çalışmışlar; ancak bu girişimler ülke geneline yaygınlaşmaktan uzak kalmışlardır. Türk Belediyecilik Derneği’nin etkinlikleri bir yabancı vakıfla bütünleşmiş; ulusal planlama ve örgütleme perspektifinden yoksunlukla zedelenmiştir. Sonuç, hizmet içi eğitim boşluğunun rastlantısal ve değişken bir tempo ile doldurulması olmuştur.
Hem hizmet öncesi hem hizmet içi eğitim, ulusal çapta bir örgütlenme ile ele alınmalıdır. Bu amaçla bir “Eğitim Merkezi” kurulabilir. Merkez, ağırlık yerel yönetim birimlerinde olmak koşulu ile yerel yönetimler, ilgili sendikalar, akademik kurumlar ve merkezi yönetimin ilgili kurumlarının birlikte yer alacakları bir yapıya sahip olmalıdır. Merkezin; akademik, idari ve mali özerkliğe sahip bir tüzelkişilik olarak kurulması önem taşır.
Merkez, genel olarak yerel yönetimle ile ilgili politika geliştirmek çalışmalarını üstlenmeli; yerel yönetimler ile ilgili araştırma yapmak, eğitim programları ve eğitim materyali geliştirmek, diploma ya da sertifikaya dayalı programlar uygulamak ve yerel yönetimlerin hukuksal ve kurumsal etkinliklerini artıracak geliştirme çalışmalarını yürütmek ile görevlendirilmelidir.
Ulusal çapta yeterli veri ile donanmış ve alanı bir bütün olarak görebilecek konuma yerleşmiş bir kurumlaşma olmadıkça, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimde görülen kaynak savurganlığını ve kayıpları önlemek oldukça güç görünmektedir.
İçişleri Bakanlığı Taşra Teşkilatı Hizmet İçi Eğitim Planı’nda Yer Alan Konular
| Atatürk İlkeleri |
| Belediye Kurulması ve Sınırları |
| Belediyelerin Görevleri ve Yetkileri |
| Belediye Meclisi Çalışmaları, Görev ve Yetkileri |
| Belediye Encümeni Görev ve Yetkileri |
| Belediyelerde Vesayet Denetimi, Özel İdare ve Köylerde Vesayet Denetimi, Merkezi İdare ile İlişkiler |
| Belediye, İl Özel İdaresi ve Köy İdarelerinin Kurdukları Hizmet Birlikleri ve İşletmeler |
| Belediye Bütçeleri Hazırlanması, Düzenlenmesi ve Onaylanmasına İlişkin İşlemler |
| Fiyat Denetimi ile İlgili Mevzuat, Belediyelerin Görev ve Yetkileri, Tüketicinin Korunmasına İlişkin Çalışmalar |
| 6245 Sayılı Harcırah Kanunu’nun Özellikleri, Belediye Saymanlarına Yüklediği Görev ve Yetkiler |
| 2886 Sayılı Kanunun Uygulanması, Devlet İhaleleri ve Emanet İnşaat Yapımı |
| Belediye Harcamalarında Verile Emirlerinin Denetlenmesi |
| Bütçe Giderlerinde Aranacak Belgeler |
| Belediye Gelirleri Kanunu’nun Uygulanması ve Tarifelerin düzenlenmesi |
| Belediye Gelirlerinin Tahsili ve İşlemler |
| Belediye Muhasebe Defterlerinin İşlemleri |
| Belediyelerde Memurlara Yapılan Ödemeler |
| Belediyelerde İşçilere Yapılan Ödemeler |
| Belediyelerde Yatırım Harcamaları |
| Belediyelerde Avans Verilmesi ve İşlemleri |
| Belediyelerde Ağırlama Giderleri |
| Belediye Ödemelerinde Yapılan Kesintiler |
| İçişleri Bakanlığı’nın ve İller Bankası’nın Belediyelere Yardımları |
| Belediyelerde 657 Sayılı Kanun Uygulaması |
Belediyelerde;
a) Seçimle Gelen Görevlilerin
b) Memurların
c) İşçilerin
d) Sözleşmeli Personelin Hukuki Statüsü |
| Belediye Zabıta ve İtfaiye Hizmetleri |
| Belediyelerde Aylık Cetvelleri Ve Kesin Hesaplarla İlgili İşlemler |
| Belediye Sorunları Ve Çözümüne İlişkin Öneriler |
| 1475 Sayılı İş Kanunu İle İlgili 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun Özellikleri ve Bu Kanunların Belediye Saymanlarına Yüklediği Görev ve Yetkiler |
| 832 Sayılı Sayıştay Kanunu’nun Özelliği ve Bu Kanun’un Belediye Saymanlarına Yüklediği Görev ve Yetkiler |
| Belediyelerin Taşınmaz Mal Edinme Yöntemleri ve Bu Yöntemlerin Yerine Getirilmesinde Belediye Saymanlarına Düşen Görevler |
| Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği ve Bu Yönetmeliğin Belediye Saymanlarına Verdiği Görev ve Yetkiler |
| Gene Kadro Kanunu |
| Belediye Cezaları ve Uygulaması |
| Şehirleşme ve Çevre Sorunları |
| 5434 Sayılı T. C. Emekli Sandığı Kanunu’nun Özellikleri ve Belediye Saymanlarına Yüklediği Görevler |
| Belediye İmar ve İştimlak Kanunu’nun Uygulanması |
| Belediye Memurluğuna Alınma, Yükselme ve Yer Değiştirme |
| Temel ve Hazırlayıcı Eğitim |
| Yönetimi Geliştirme ve Teşkilatta İşi Basitleştirme, İş Dağıtımı |
| Yönetimde Halkla İlişkiler |
| Yönetimde Denetleme ve Personelin Denetlenmesi |
| Yönetimde Amir ve Memur İlişkileri |
| İmlâ Kuralları, Kompozisyon, Yazışma Usulleri |
| Yönetimde Planlama, Karar Alma, İşi Basitleştirme ve Tasarruf Tedbirleri |
| Kamu Hizmetlerinde Tasarruf Sağlayıcı ve Maliyet Azaltıcı Tedbirler |
| Genel Muhasebe |
| Bilgisayar Uygulamaları |
| Bilgisayarda Uygulamalı Muhasebe |
| İmar Mevzuatı ve Uygulaması |
| Yatırımlara Ait Hakediş İncelemelerinde Dikkat Edilecek Hususlar |
| 1050 Sayılı Genel Muhasebe Kanunu |
| 1475 Sayılı İş Kanunu ve Çalışma Hayatını Düzenleyen Diğer Mevzuat |
| Personel Yönetimi ve Yönetimde Önderlik |
| Çağdaş Yönetim ve Personel Sorunları |
| Daktilo Hizmetleri |
22-26 Şubat 1999 16. Milli Eğitim Şurası'nın konusu Mesleki ve Teknik Eğitim olmuştur. MEB, 16. Milli Eğitim Şurası Ön Komisyon Raporları Hazırlık Dokümanı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Şura Genel Sekreterliği, MEB Basımevi, Ankara, 1998; Eğitim-Sen, Yeni Bir Yüzyıla Yeni Bir Anlayışla, 16. Milli Eğitim Şurası Özet Rapor, TÜSİAD, Türkiye'de Mesleki ve Teknik Eğitimin Yeniden Yapılandırılması, İştanbul, Şubat 1999.
|
06 OCAK, SALI
