REKLAM VERMEK İÇİN TIKLAYINIZ...

 06 OCAK, SALI

ARAMA:

ANA SAYFA HAKKIMIZDA KONUK DEFTERİ İLETİŞİM SİTE HARİTASI

Uzmanlar İçin   

İl genel meclisi seçimi: Eylül 1942
Belediye meclis seçimi: Kasım 1942

Derleyen: Faruk ATAAY

• 1942 YEREL MECLİS SEÇİMLERİ
• İZMİR SEÇİMLERİ
• İSTANBUL SEÇİMLERİ
• ANKARA BELEDİYE MECLİSİ SEÇİMİ
• Ankara 1942 Belediye Meclisi CHP Aday Listesi
• ANKARA'da UMUMİ MECLİS SEÇİMİ BUGÜN YAPILACAK
• VİLAYET UMUMİ MECLİS SEÇİMİ DÜN YAPILDI

1942 YEREL MECLİS SEÇİMLERİ

• Belediye meclis seçimi: Eylül - Ekim 1942
• İl genel meclisi seçimi: Kasım 1942

Çok partili yerel seçim denemesi 1930 yılıyla sınırlı kalmış, ikinci bir parti ve bağımsız adaylık unsurları ortadan kalkmıştır. Tek partili yerel seçimler, 1930 seçimlerinden çok farklı bir iklimde yapılmıştır. Hem belediye hem de il genel meclisi seçimlerinin yapıldığı 1942 seçimleri, bu iklimi yansıtması bakımından oldukça iyi bir örnektir. Tek partili yerel seçimlerde seçim yönetimi ve denetimi, bugünden geçmişe bakınca sorunsuz görünmektedir. Basında herhangi bir şikayet ve söylentiye rastlamak olanak dışıdır.

1942 yılında belediye meclisi seçimleri Eylül-Ekim aylarında, il genel meclisi seçimleri ise Kasım ayında gerçekleştirilmiştir.

İZMİR SEÇİMLERİ

Yapılan gazete taraması, İzmir’de seçimlerin oldukça heyecansız geçtiğini göstermektedir. Seçim haberleri oy kullanma işleminin sürdüğü hafta dışında öne çıkmamış, asıl gündemi savaş, kıtlıklar ve karaborsaya duyulan tepkiler, Inönü’nün yurt gezileri ile üzüm ve incir borsasının açılması oluşturmuştur.

Propaganda, eleştiri, tartışma gibi etkinlikler sözkonusu değildir. Dönemin gazeteleri genellikle ayrıntıdan yoksun, resmi açıklamaları duyurmakla sınrlı kalmıştır. Açıkça CHP lehinde yayın yapan Yeni Asır gazetesinin, seçime katılımı artırmak çabası sergilediği, ancak bu konuda çok da “gayretli” davranmadığı, seçim haberlerini olabildiğince “ekonomik” biçimde duyurduğu gözlenmiştir.

Gazetede seçim, yerel yönetim anlayışı vb. konularda hemen hemen hiçbir değerlendirme, yorum yer almamıştır. Seçimin bir formalite olarak görüldüğü söylenebilir. Basında eleştiri sayılabilecek tek haber 26 Eylül tarihli Yeni Asır’da "zeytinyağı fiyatı artıyor, belediye seyirci vaziyetinde” başlığı ile çıkmış, ancak bu haberde de belediyenin fiyatlara müdahale için elinde hiçbir yaptırımın bulunmadığı vurgulanmıştır. Bir başka deyişle hükümeti, CHP’yi yada belediyeyi eleştirmek güç görünmektedir; yapılabilen yalnızca aşırıya kaçmayan dilek ve temennilerde bulunmaktır. Dilek ve temenniler ise daha çok karaborsacılığı önlemek konusunda yoğunlaşmıştır.

İSTANBUL SEÇİMLERİ

Cumhuriyet gazetesinin 1 Eylül - 5 Kasım 1942 arasındaki sayıları, Istanbul’daki yerel seçimlerin İzmir’de olduğundan da “heyecansız” geçtiğini göstermektedir. Bunun bir nedeni, İstanbul Valisi Dr. Lütfı Kırdar’ın aynı zamanda belediye başkanlığını da üstlenmesi olsa gerektir. Çünkü İstanbul'da seçim sonrasında oluşacak meclisin belediye başkanını seçme yetkisi de çok sınırlıdır.

İstanbul'da seçmen defterleri 8 Eylül’de tamamlanmıştır. CHP’nin adayları seçimden iki gün önce partinin İdare Heyeti Reisi ve Kayseri Mebusu Suat Hayri Urgüplü tarafından açıklanmıştır. 11 kazadan toplam 67 aza için aday gösterilmiştir. 67 adaydan 20’sinin yeni olduğunu belirten Urgüplü “yeni meclisin kazandığı bu genç adayların enerjik, olgun, bilgi seviyesi yüksek ve tecrübeli” olduklarını söylemiştir.

Seçimler 1-7 Ekim arasında yapılmıştır. Seçimin ilk gününe ilişkin haberin yer aldığı 2 Ekim 1942 tarihli Cumhuriyet’te, ana caddelerin bayraklarla donatıldığı, ‘sandık başlarında lüzumu kadar kontrol memuru bulunduğu ve bunların rey pusulalarının intizamla atılmasına nezaret ettiği” dışında bir bilgi bulunmamaktadır. 4 Ekim tarihli Cuınhuriyet’in "bütün vatandaşlar reylerini kullanıyor” başlığıyla verdiği haberde oy sandıklarının çok kalabalık olduğu belirtilmektedir.

Cumhuriyet, seçim sonuçlarını 16 Ekim 1942 tarihinde “Belediye intihabatı için verilen reylerin tasnifi bitti” başlıklı haberle duyurmuş, bu haberde kadınların erkeklere göre seçime daha fazla ilgi gösterdiği notu düşülmüştür. Kullanılan oyların ilçelere dağılımı şöyledir: Fatih: 48.800 kadın + 47900 erkek, Sarıyer: 6.890 kadın + 5.590 erkek, Eyüb: 7.660 kadın + 6.930 erkek, Kadıköy: 2.600 kadın + 3.700 erkek, Kartal: 510 kadın +690 erkek, Yalova: 317 kadın + 335 erkek, Silivri: 508 kadın + 550 erkek, Eminönü: 40456 toplam, Beykoz: 1692 toplam.

Seçim sürecinde propaganda, eleştiri, tartışma gibi etkinliklere rastlanmazken, CHP İstanbul milletvekilleri bir haftalık oy kullanma süresince halkla biraraya gelerek dilek ve temennileri dinlemiştir. Seçim süresince öne çıkan tek etkinlik budur. Halkın bu toplantılara büyük ilgi gösterdiği, milletvekillerine özellikle kıtlık ve karaborsa konusundaki şikayetlerini ilettikleri görülmektedir. (“İstanbul mebusları" 23.9.1942; “Mebuslarınn halkla dünkü temasları”, 3.10.1942; “Eyüb ve Bakırköy halkı dün parti merkezlerinde toplanarak mebuslara dileklerini izah etti”, 5.10.1942 Cumhuriyet.)

1942 yılı yerel seçimleri basında genel olarak şunlara benzer ifadelerle yer almıştır:

Kars, 17 a.a.- Vilayetimizin her tarafında belediye seçimleri sona ermiş ve Halk Partisi namzetleri ittifakla belediye azalıklarına seçilmişlerdir.

Antakya , 17 a.a. - Vilayetimizin altı kazası ile üç nahiyesinde yapılan belediye azalıkları seçimi sona ermiş ve Parti namzetleri ekseriyetle seçilmişlerdir. (Ulus, 18.10.1942)

Ankara - Müddeti sona eren Ankara Vilayet Umumi Meclis azalıkları için bugün şehrimizde ve vilayetimiz kazalarında seçim yapılacaktır. Seçime saat 8.30’da başlanacaktır. Bu saatten itibaren ikinci müntehipler ve belediye meclisi azaları, belediye salonuna konulmuş bulunan rey sandığı başında siyasi ve medeni haklarını kullanacaklardır. Seçim bu akşam sona erecektir. (Ulus, 25.11.1942)

Ankara merkez ve kazalarında vilayet umumi meclis seçimi dün yapıldı. Seçim samimi bir hava içinde geçti. Bütün seçmenler reylerini CHP mensuplarına verdiler. …. Ankara merkez ve kazalarında dün yapılacağını haber verdiğimiz Umumi Meclis seçimi aynı günde sona ermiştir. Seçim, her tarafta gayet samimi bir hava içinde cereyan etmiş ve neticede şiddetli yağmura karşın reylerini kullanan bütün seçmenlerin CHP mensuplarını seçtikleri anlaşılmıştır. (Ulus, 26.11.1942)

Çankırı , 25 (Hususi) - Vilayet Umumi Meclis seçimi bugün merkez ve kazalarda yapılmış ve seçmenler reylerini CHP mensuplarına vermişlerdir.

İzmir, 25 a.a. - Vilayet Umumi Meclisi için bugün burada ve kazalarımızda yapılan intihaplardan CHP namzetleri seçilmişlerdir.

ANKARA BELEDİYE MECLİSİ SEÇİMİ

Cumhuriyet, Eylül - Ekim 1942

Cumhuriyet, Ankara’daki belediye seçimlerini “Ankara’da belediye seçimi devam ediyor” (5.10.1942) ve ‘Ankara’da belediye seçimi sona erdi” (10.10.1942) başlıklı haberlerle duyurmuştur. Haberlerde oy verme işlemlerinin 5 gün sürdüğü ve toplam 46.649 seçmenden yüzde 95’in oy kullandığı belirtilmiştir.

"Yoklama sonucunda Ankara Belediye Meclisi azalıklarına CHP Namzedi olarak olarak tespit edilenlerin listesi (İsimler Alfabetik Sıraya Göre Tertiplenmiştir)."

ANKARA'da UMUMİ MECLİS SEÇİMİ BUGÜN YAPILACAK

Ulus Gazetesi, 25.11.1942, s.1

Müddeti sona eren Ankara Vilayet Umumi Meclis azalıkları için bugün şehrimizde ve vilayetimiz kazalarında seçim yapılacaktır. Seçime saat 8.30’da başlanacaktır. Bu saatten itibaren ikinci müntehipler ve Belediye Meclisi azaları, Belediye salonuna konulmuş bulunan rey sandığı başında siyasi ve medeni haklarını kullanacaklardır. Seçim bu akşam sona erecektir.

VİLAYET UMUMİ MECLİS SEÇİMİ DÜN YAPILDI

Ulus Gazetesi, 26.11.1942, s.1 ve 4

Ankara merkez ve kazalarında seçim samimi bir hava içinde geçti. Bütün seçmenler reylerini C.H.P. mensuplarına verdiler

Ankara merkez ve kazalarında dün yapılacağını haber verdiğimiz Umumi Meclis seçimi aynı günde sona ermiştir. Seçim, her tarafta gayet samimi bir hava içinde cereyan etmiş ve neticede şiddetli yağmura rağmen reylerini kullanan bütün seçmenlerin, C.H. Partisi mensuplarını seçtikleri anlaşılmıştır.

Ankara merkez ve kazalarında Vilayet Umumi Meclis azalıklarına seçilenlerin isimlerini sütunlarımıza alıyoruz:

Ankara merkez kazası: Ali Rıza Sun, Arif Çubukçu, Abdurrahman Eskier, Ahmet Korur, Emin Halim Ergun, Hüseyin Hüsnü Sarı, Kenan Uluergüven, Muslihittin Tunca, Reşit Katipoğlu, Ziya Sıdal, Rıza Yağcı.Ayaş Kazası: Muhlis Okay, Müşfik Ayaşlı, Naşit Hakkı Uluğ.Bala Kazası: Hilmi Atlıoğlu, İbrahim Unal, Osman Yalçın.Beypazarı Kazası: Kudsi Süer, İhsan Ozaslan, Rıfkı Evren.Çubuk Kazası: Ali Rıza Temiz, Ali Soydemir, Hüseyin Oker.Haymana Kazası: Mehmet Atak, Reyhan Daldaloğlu, Rıza Tevfik Gözlükçü.Kalecik Kazası: Fuat Dinçmen, Nazmi Balkanoğlu, Osman Tahir Köse, Sait Tartan.Keskin Kazası: Hasan Denek, Nuri Apaydın, Ramiz Sancak, Safiye Karabucak.Kızılcahamam Kazası: Ahmet Cazim Gücün, Hakkı Soydan, Halis Koçak, Refika Eken.Nallıhan Kazası: Celal Eren.Polatlı Kazası: Mustafa Tekeli, Recai Caner.Şereflikoçhisar Kazası: Abdurrahim Taşpınar, Feriha Karaeğe, Rıza Sümer, Sait Kutlu.

 YerelNET Yerel Yönetimler Portalı Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından desteklenmektedir.
 

Tasarım ve Programlama: