2863 Sayılı KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNU

Resmi Gazete Tarihi: 0000-00-00
Resmi Gazete Sayisi: 18113

 

 

        

             Kabul Tarihi                            : 21/7/1983 (1) (2)

            


            Kabul Tarihi                           :21/7/1983

             

            Yayımlandığı Düstur             :Tertip : 5   Cilt : 22   Sayfa : 444

 

BİRİNCİBÖLÜM

Genel Hükümler

            Amaç:

            Madde 1 – Bu Kanunun amacı; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültürve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem vefaaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacakteşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmektir.

            Kapsam:

            Madde 2 – Bu Kanun; korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür vetabiat varlıkları ile ilgili hususları ve bunlarla ilgili gerçek vetüzelkişilerin görev ve sorumluluklarını kapsar.

            Tanımlar ve kısaltmalar:

            Madde 3 – Bu Kanunda geçen tanımlar ve kısaltmalar şunlardır:

            a) Tanımlar:

            (1) (Değişik: 14/7/2004 – 5226/1 md.)"Kültür varlıkları";tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarlailgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konuolmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altındaveya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.

            (2) "Tabiat varlıkları"; jeolojik devirlerle, tarih öncesi ve tarihidevirlere ait olup ender bulunmaları veya özellikleri ve güzellikleribakımından korunması gerekli, yer üstünde, yer altında veya su altında bulunandeğerlerdir.

            (3) "Sit"; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitlimedeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari vebenzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarınınyoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerincereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunmasıgerekli alanlardır. (3)

——————————

(1)   17/6/1987 tarih ve 3386 sayılıKanunun 16 ncı maddesiyle bu Kanuna eklenen ve teselsül sebebiyle Ek Madde 1olarak numaralandırılan ek madde hükmü gereğince, Kanunun 6, 8, 20 ve 65 incimaddelerinde geçen "Yüksek Kurul, Bölge Kurulları", "KorumaKurulları"; 54 ve 62 nci maddelerinde geçen "Yüksek Kurul","Koruma Yüksek Kurulu"; "Bölge Kurulu" ise "KorumaKurulları" olarak değiştirilmiş ve gerekli değişiklik madde metinlerineişlenmiştir;daha sonra 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 17 ncimaddesiyle değiştirilen Ek Madde 1 hükmü gereğince,bu Kanunda yer alan “KorumaKurulu” ibareleri, “koruma bölge kurulu” olarak değiştirilmiş ve metneişlenmiştir.

(2)  8/8/2011 tarihli ve 648sayılı KHK’nın 41 inci maddesi ile bu Kanunda yer alan “Kültür ve TabiatVarlıklarını Koruma Yüksek Kurulu” ibareleri “Kültür Varlıklarını Koruma YüksekKurulu” şeklinde ve “kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu” ile“Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu” ibareleri “KültürVarlıklarını Koruma Bölge Kurulu” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

(3)   Bualt bende  14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle,"kent kalıntıları“ ibaresinden sonra gelmek üzere“ kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyalyaşama konu olmuş veya“ibareleri eklenmiş ve metne işlenmiştir.


5880

 

            (4) "Koruma"; ve "Korunma"; taşınmaz kültür ve tabiatvarlıklarında muhafaza, bakım, onarım, restorasyon, fonksiyon değiştirmeişlemleri; taşınır kültür varlıklarında ise muhafaza, bakım, onarım verestorasyon işleridir.

            (5) "Korunma alanı"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarınınmuhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunmasızorunlu olan alandır.

            (6) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) "Değerlendirme"; kültürve tabiat varlıklarının teşhiri, tanzimi, kullanılması ve bilimsel yöntemlerletanıtılmasıdır.

(7)(Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Ören yeri"; tarih öncesindengünümüze kadar gelen çeşitli uygarlıkların ürünü olup, topoğrafik olaraktanımlanabilecek derecede yeterince belirgin ve mütecanis özelliklere sahip,aynı zamanda tarihsel, arkeolojik, sanatsal, bilimsel, sosyal veya teknikbakımlardan dikkate değer, kısmen inşa edilmiş, insan emeği kültür varlıklarıile tabiat varlıklarının birleştiği alanlardır.

(8)(Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Koruma amaçlı imar plânı"; bu Kanunuyarınca belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da gözönünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesidoğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik,kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alanaraştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içindeyaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomikyapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, korumaesasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma,yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alansistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarımesasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanınfinansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecekşekilde hazırlanan, hedefler, araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları,plân notları ve açıklama raporu ile bir bütün olan nazım ve uygulama imarplânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır.

(9)(Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Çevre düzenleme projesi"; örenyerlerinin arkeolojik potansiyelini koruyacak şekilde, denetimli olarakziyarete açmak, tanıtımını sağlamak, mevcut kullanım ve dolaşımdan kaynaklanansorunlarını çözmek, alanın ihtiyaçlarını çağdaş, teknolojik gelişmeleringerektirdiği donatılarla gidermek amacıyla her ören yerinin kendi özelliklerigöz önüne alınarak hazırlanacak 1/500, 1/200 ve 1/100 ölçekli düzenlemeprojeleridir.

(10)(Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Yönetim alanı"; sit alanları, örenyerleri ve etkileşim sahalarının doğal bütünlüğü içerisinde etkin bir şekildekorunması, yaşatılması, değerlendirilmesi, belli bir vizyon ve tema etrafındageliştirilmesi, toplumun kültürel ve eğitsel ihtiyaçlarıyla buluşturulmasıamacıyla, plânlama ve koruma konusunda yetkili merkezî ve yerel idareler ilesivil toplum kuruluşları arasında eşgüdümü sağlamak için oluşturulan vesınırları ilgili idarelerin görüşleri alınarak Bakanlıkça belirlenen yerlerdir.

(11)(Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Yönetim plânı"; yönetim alanınınkorunmasını, yaşatılmasını, değerlendirilmesini sağlamak amacıyla, işletmeprojesini, kazı plânı ve çevre düzenleme projesi veya koruma amaçlı imarplânını dikkate alarak oluşturulan koruma ve gelişim projesinin, yıllık ve beşyıllık uygulama etaplarını ve bütçesini de gösteren, her beş yılda bir gözdengeçirilen plânlardır.


5880-1

 

(12)(Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Bağlantı noktası"; yönetim alanısınırlarında yer almamakla birlikte, arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihinedenlerle veya aynı vizyon ve tema etrafında yönetim ve gelişiminin sağlanmasıbakımından bu yer ile irtibatlandırılan kültürel varlıklardır.

(13) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Doğal(tabii) sit”; jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmaları nedeniyleolağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunankorunması gerekli alanlardır.

(14) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.)“Taşınır tabiat varlıkları”; jeolojik devirlere ait olup, ender bulunmalarınedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altındabulunan korunması gerekli taşınır tabii değerlerdir.

            (15) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Sokak sağlıklaştırma proje veuygulamaları”; kentsel sit alanları ve koruma alanlarında, korunması gereklitaşınmaz kültür varlıkları ile sokaktaki diğer yapıların özgün sokak dokusunutanımlayan tüm öğelerle birlikte korunması ve belgelenmesine yönelik rölöve,restitüsyon, restorasyon, kentsel tasarım projeleri ile mühendislik dallarındayapılması gereken her türlü proje ve bunların uygulamalarıdır.

(16) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.)“Etkileşim-geçiş sahası”; korunması gerekli kültür varlıklarını ve sitalanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük gösteren, daha öncedensit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış veya sit sınırlarıdışında tutulmuş korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve benzerlerinin yeraldığı, sit bölgeleri arasında kalmış, sitleri doğrudan etkileyen veya korumaamaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında gözönünde bulundurulması gerekenalanlardır.

            b) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) Kısaltmalar:

            (1) "Bakanlık"; Kültür ve Turizm Bakanlığını,

            (2) "Koruma Yüksek Kurulu"; Kültür Varlıklarını Koruma YüksekKurulunu,

           (3)(Değişik:14/7/2004– 5226/1 md.)"Koruma BölgeKurulu"; Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunu,  

     İfadeeder.

            Haber verme zorunluğu:

            Madde 4 – Taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını bulanlar,malik oldukları veya kullandıkları arazinin içinde kültür ve tabiat varlığıbulunduğunu bilenler veya yeni haberdar olan malik ve zilyetler, bunu en geç üçgün içinde, en yakın müze müdürlüğüne veya köyde muhtara veya diğer yerlerdemülki idare amirlerine bildirmeye mecburdurlar.

            Bu gibi varlıklar, askeri garnizonlar ve yasak bölgeler içinde bulunursa,usulüne uygun olarak üst komutanlıklara bildirilir.

            Böyle bir ihbarı alan muhtar, mülki amir veya bu gibi varlıklardan doğrudandoğruya haberdar olan ilgili makamlar, bunların muhafaza ve güvenlikleri içingerekli tedbirleri alırlar. Muhtar, aynı gün alınan tedbirlerle birlikte durumuen yakın mülki amire; mülki amir ve diğer makamlar ise on gün içinde, yazı ileKültür ve Turizm Bakanlığına ve en yakın müze müdürlüğüne bildirir.

            İhbar alan Bakanlık ve müze müdürü bu Kanun hükümlerine göre, en kısa zamandagerekli işlemleri yapar.

            Devlet malı niteliği:

            Madde 5 – Devlete, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar ile özelhukuk hükümlerine tabi gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunantaşınmazlarda varlığı bilinen veya ileride meydana çıkacak olan korunmasıgerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları Devlet malıniteliğindedir.


5880-2

 

            Özel nitelikleri dolayısıyla ayrı statüye tabi tutulan mazbut ve mülhak vakıfmalları bu hükmün dışındadır.

İKİNCİBÖLÜM

KorunmasıGerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları

            Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları:

            Madde 6 – Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarışunlardır:

            a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmıştaşınmazlar,

            b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımındanKültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,

            c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları,

            d) Milli tarihimizdeki önlemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusuolmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihiolaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa KemalATATÜRK tarafından kullanılmış evler.

            Ancak, Koruma Kurullarınca mimari, tarihi, estetik, arkeolojik ve diğer önem veözellikleri bakımından korunması gerekli bulunmadığı karar altına alınantaşınmazlar, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı sayılmazlar.

            Kaya mezarlıkları, yazılı, resimli ve kabartmalı kayalar, resimli mağaralar,höyükler, tümülüsler, ören yerleri, akropol ve nekropoller; kale, hisar, burç,sur, tarihi kışla, tabya ve isihkamlar ile bunlarda bulunan sabit silahlar;harabeler, kervansaraylar, han, hamam ve medreseler; kümbet, türbe vekitabeler, köprüler, su kemerleri, su yolları, sarnıç ve kuyular; tarihi yolkalıntıları, mesafe taşları, eski sınırları belirten delikli taşlar, dikili taşlar;sunaklar, tersaneler, rıhtımlar; tarihi saraylar, köşkler, evler, yalılar vekonaklar; camiler, mescitler, musallalar, namazgahlar; çeşme ve sebiller;imarethane, darphane, şifahane, muvakkithane, simkeşhane, tekke ve zaviyeler;mezarlıklar, hazireler, arastalar, bedestenler, kapalı çarşılar, sandukalar,siteller, sinagoklar, bazilikalar, kiliseler, manastırlar; külliyeler, eskianıt ve duvar kalıntıları; freskler, kabartmalar, mozaikler, peri bacaları vebenzeri taşınmazlar; taşınmaz kültür varlığı örneklerindendir. (1)

            Tarihi mağaralar, kaya sığınakları; özellik gösteren ağaç ve ağaç topluluklarıile benzerleri; taşınmaz tabiat varlığı örneklerindendir.

            Tespit ve tescil:

            Madde 7 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/2 md.)

            (Değişik birinci fıkra : 26/5/2004-5177/26 md.) Korunması gereklitaşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının ve doğal sit alanlarının tespiti,Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili ve faaliyetlerietkilenen kurum ve kuruluşların görüşü alınarak yapılır.

            Yapılacak tespitlerde, kültür ve tabiat varlıklarının tarih, sanat, bölge vediğer özellikleri dikkate alınır. Devletin imkanları gözönünde tutularak, örnekdurumda olan ve ait olduğu devrin özelliklerini yansıtan yeteri kadar eser,korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenir.

            Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili yapılantespitler koruma bölge kurulu kararı ile tescil olunur.

––––––––––––––––

(1)  Bu fıkraya 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 2 ncimaddesiyle "mozaikler" ibaresinden sonra gelmek üzere ", peribacaları" ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.


5881

 

             (Mülga: 8/10/2013-6498/1 md.)

             VakıflarGenel Müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhakvakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları, gerçek ve tüzelkişilerinmülkiyetinde bulunan cami, türbe, kervansaray, medrese han, hamam, mescit,zaviye, sebil, mevlevihane, çeşme ve benzeri korunması gerekli taşınmaz kültürve tabiat varlıklarının tespiti, envarterlenmesi Vakıflar Genel Müdürlüğünceyapılır.

(Ek: 8/10/2013-6498/1 md.) Tescil kararları,tescil olunan taşınmazın kadastral bilgileriile birlikte, tapu siciline şerh düşülmek üzereilgili tapu müdürlüğünebildirilir.

(Ek: 8/10/2013-6498/1 md.) Tek yapı ölçeğindekikültür ve tabiat varlıkları ilekorunma alanlarına ilişkin tescil kararları,11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılıTebligat Kanunu uyarınca maliklere tebliğedilir.

(Ek: 8/10/2013-6498/1 md.) Sit alanlarının, tabiat varlıklarının ve tek yapıölçeğinde tescil edilen taşınmazlar da dâhil olmak üzere malikleri idarecetespit edilemeyen taşınmazların tescil kararları, Resmî Gazete’de yayımlanır veBakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulur.

             (Değişik: 8/10/2013-6498/1md.) Tespit ve tescil ile ilgili usul ve esaslaryönetmelikle düzenlenir.  

             Korunma alanı ileilgili karar alma yetkisi:

             Madde8 – Yedinci maddeye göre tescil edilenkorunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesbiti vebu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapıllamayacağı konusunda kararalma yetkisi Koruma Kurullarına aittir. (Ekcümle: 8/10/2013-6498/2 md.) Korunma alanlarına dair koruma bölge kurulu kararları,7201 sayılı Kanun uyarınca maliklere tebliğ edilir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikincifıkrasına göre itiraz edilebilir.

(Ek:8/10/2013-6498/2 md.) Malikleriidarece tespit edilemeyen kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarınıntesciline ilişkin kararlar, Resmî Gazete’de ilan yoluyla duyurulur veBakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle yayımlanır.

             Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültürve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarınınmuhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Buhususlarla ilgili esaslar. Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacakyönetmelikte belirtilir.

   İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı:

   Madde9 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/3 md.)

   Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararlarıçerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak,korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ilesit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yenidenkullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat,tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işlerinşaî ve fizikî müdahale sayılır.

   Yetki ve yöntem:

   Madde10 – Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültürve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almak,aldırmak ve bunların her türlü denetimini yapmak veya kamu kurum ve kuruluşlarıile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir. (1)

   Türkiye Büyük Millet Meclisinin idare vekontrolünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması,Türkiye BüyükMillet Meclisi Başkanlığınca yerine getirilir. Bu korunmanın sağlanmasında,gerektiğinde, Kültür ve Turizm Bakanlığının teknik yardımı ve işbirliğisağlanır.

                MilliSavunma Bakanlığının idare ve denetiminde veya sınır boyu ve yasak bölgedebulunan kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, MilliSavunma Bakanlığınca yerine getirilir. Bu korunmanın sağlanması, Milli SavunmaBakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında düzenlenecek protokolesaslarına göre yürütülür.

_________________

(1)  Bu fıkraya 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 4 üncü  maddesiyle "yapmak" ibaresindensonra gelmek üzere " veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklereyaptırmak " ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.


5882

 

    (Değişikdördüncü fıkra: 28/11/2017-7061/38 md.) Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde ve denetimindebulunan mazbut vakıflar ile temsilen yönetilen mülhak vakıflara ait kültür vetabiat varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Koruma Kurulları kararıalındıktan sonra, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülür. Vakıflar GenelMüdürlüğünün denetiminde bulunan mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiatvarlıklarının korunması ve değerlendirilmesi, Koruma Kurulları kararıalındıktan sonra, yöneticileri tarafından yürütülür.

    (Değişikbeşinci fıkra: 28/11/2017-7061/38 md.) Diğer kamu kurum ve kuruluşları ilegerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarınınkorunma ve değerlendirilmesi bu Kanun hükümlerine uygun olarak kendileritarafından sağlanır.

             Kamu kurum ve kuruluşlarınınmülkiyetinde bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması, bukuruluşların bütçelerine her yıl bu maksatla konacak ödeneklerle yapılır.

             Bu hizmetlerin yerinegetirilebilmesi için, Kültür ve Turizm Bakanlığı Bütçesine her yıl yeteri kadarödenek konur.

             (Mülga sekizinci fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)

             (Ek: 17/6/1987 - 3386/4 md.) Araştırma, kazı ve sondaj yapılan alanlarınkorunması ve değerlendirilmesi Bakanlığa aittir.

             (Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)Büyükşehir belediyeleri,valilikler, Bakanlıkça izin verilen belediyeler bünyesinde kültür varlıklarıile ilgili işlemleri ve uygulamaları yürütmek üzere sanat tarihi, mimarlık,şehir plânlama, mühendislik, arkeoloji gibi meslek alanlarından uzmanlarıngörev alacağı koruma, uygulama ve denetim büroları kurulur. Ayrıca, il özelidareleri bünyesinde, kültür varlıklarının korunmasına yönelik rölöve, restitüsyon,restorasyon projelerini hazırlayacak ve uygulayacak proje büroları vesertifikalı yapı ustalarını yetiştirecek eğitim birimleri kurulur.

             (Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.) Belediyeler belediyesınırları ve mücavir alanları içerisinde, valilikler ise bu sınırlar dışındayetkilidir.

             (Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)Bu bürolar koruma bölgekurulları tarafından uygun görülen koruma amaçlı imar plânı, proje ve malzemedeğişiklikleri ile inşaat denetimi de dahil olmak üzere uygulamayı denetlemekleyükümlüdürler.

             (Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/4 md.)Alanın özelliği göz önünealınarak, bu büroların hangi uzmanlık dallarından teşekkül edeceği, çalışma,izin usul ve esasları; Bakanlık ve İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmeliklebelirlenir.

            Hak ve sorumluluk:

             Madde 11 – Taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının malikleri buvarlıkların bakım ve onarımlarını Kültür ve Turizm Bakanlığının bu Kanunuyarınca bakım ve onarım hususunda vereceği emir ve talimata uygun olarakyerine getirdikleri sürece, bu Kanunun bu konuda maliklere tanıdığı hak vemuafiyetlerden yararlanırlar. (Değişikikinci cümle: 22/5/2007-5663/1 md.) Ancak, kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölgekurullarınca birinci grup olarak tescil ve ilan edilen kültür varlıklarınınbulunduğu taşınmazlar ile birinci ve ikinci derece arkeolojik sit alanlarındakitaşınmazlar zilyetlik yoluyla iktisap edilemez.

             Malikler bu varlıkların üzerindekimülkiyet haklarının tabii icabı olan ve bu Kanunun hükümlerine aykırıbulunmayan bütün yetkilerini kullanabilirler.

             Bu Kanunun belirlediği bakım onarımsorumluluklarını yerine getirmekte aczi olanların mülkleri, usulüne görekamulaştırılır. Mazbut veya mülhak vakıf varlıkları bu hükme tabi değildir.


5883

 

            Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görmesi ile, Vakıflar Genel Müdürlüğü, ilözel idareleri, belediyeler ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, yukarıda sözügeçen maliklere lüzum görülen hallerde, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarınınkoruma, bakım ve onarımlarına, teknik eleman ve ödenekleri ile yardımdabulunabilirler.

            Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı (1)

            Madde 12 – Özelhukuka tabi gerçek ve tüzelkişilerin mülkiyetinde bulunan korunması gereklikültür ve tabiat varlıklarının; korunması, bakım ve onarımı için Kültür veTurizm Bakanlığınca ayni, nakdi ve teknik yardım yapılır (...) .(2)

            (Mülga ikinci ve üçüncü fıkralar: 21/2/2001 - 4629/6 md.)

            (Mülga 4 üncü fıkra: 14/4/2004 - 5226/6 md.)

           (Ek fıkra: 14/7/2004 - 5226/6 md.) Buamaçla, Bakanlık bütçesine yeterli ödenek konulur. Bakanlıkça yapılacakyardımlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.

(Değişikaltıncı fıkra : 4/2/2009-5835/1 md.) Belediyelerin ve il özelidarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması vedeğerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılıEmlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkındatahakkuk eden emlak vergisinin % 10`u nispetinde Taşınmaz Kültür VarlıklarınınKorunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisiile birlikte tahsil edilir.

(Değişikyedinci fıkra : 4/2/2009-5835/1 md.) Tahsil edilen miktar, il özelidaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanır. Bu miktar; il özelidaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesiamacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlamave uygulama konularında kullanılmak üzere il özel idaresine ve il sınırlarıiçindeki belediyelere vali tarafından aktarılır ve bu pay valinin denetimindekullanılır. İl özel idarelerince yapılan projeler için kullanılan miktar özelhesabın % 30’unu geçemez.

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/6 md.) Bu madde uyarınca tahakkuk eden katkıpayları hakkında 1319 sayılı Kanunun üçüncü kısmı hükümleri uygulanır. Katkıpaylarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ile Bakanlık tarafındanbelirlenir.

            (Ek fıkra: 28/12/2006-5571/22 md.) Yukarıdakihükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olaraktahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günüakşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süreiçinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde ilözel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı AmmeAlacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbikedilerek tahsil edilir.

 

–––––––––––––

(1)     Bumadde başlığı “Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının onarımına katkıfonu:” iken, 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 6 ncı  maddesiylemetne işlendiği şekilde değiştirilmiş, aynı maddeyle birinci fıkrada yer alan"ve kredi verilir“ ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

(2)    Bu aradaki"Yapılanma hakları ile ilgili müktesep haklar Yönetmeliklebelirlenir." cümlesi Anayasa Mahkemesinin 28/6/1988 tarihli ve E.1987/21,K.1988/25 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.


5884

 

            (Ek fıkra: 28/12/2006-5571/22 md.) Belediye başkanları, belediyelerintahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmazkültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve tam olaraködenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinintalebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergigelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderilir.

 (Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/6 md.) 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu uyarıncaverilecek kredilerin en az %10`u tescilli taşınmaz kültür varlıklarının bakımı,onarımı ve restorasyonu işlemlerine ilişkin başvurularda kullandırılır. Bukapsamdaki öncelikli projeler Bakanlık ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığıncamüştereken belirlenir.

            Devir yasağı:

            Madde 13 – Hazineye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olup,usulüne göre tescil ve ilan olunan, her çeşit korunması gerekli taşınmaz kültürve tabiat varlığı ile bunlara ait korunma sınırları dahilindeki taşınmazlar,Kültür ve Turizm Bakanlığının izni olmadan, gerçek ve tüzelkişilere satılamaz,hibe edilemez.

            Kullanma:

            Madde 14 – Korunmasıgerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının intifa haklarının, belirli sürelerlekamu hizmetlerinde kullanılmak üzere, Devlet dairelerine, kamu kurum vekuruluşlarına, kamu menfaatine yararlı milli derneklere bırakılması veya gerçekve tüzelkişilere kiraya verilmesi, Kültür ve Turizm Bakanlığının izninetabidir.

            Anılan varlıklardan, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yönetim ve denetiminde bulunanmazbut ve mülhak vakıflarla, 7044 sayılı Aslında Vakıf Olan Tarihi ve MimariKıymeti Haiz Eski Eserlerin Vakıflar Umum Müdürlüğüne Devrine Dair Kanunlayönetimi Vakıflar Genel Müdürlüğüne devredilen vakıf mallarının kamuhizmetlerinde kullanılmak üzere, Devlet dairelerine, kamu kurum vekuruluşlarına ve kamu yararına çalışan milli derneklere, belirli sürelerle,intifa haklarının bırakılması veya gerçek ve tüzelkişilerce karakterine uygunkullanılmak şartı ile kiraya verilmesi, Vakıflar Genel Müdürlüğününyetkisindedir.

            Yukarıda belirlenen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarınıkullananlar, bunların bakım, onarım ve restorasyon işlerini bu Kanunda belirlenenesaslara göre yapmak ve bunun için gerekli masrafları karşılamaklayükümlüdürler.

            Kamulaştırma:

            Madde 15 – Taşınmaz kültür varlıkları ve bunların korunma alanları,aşağıda belirlenen esaslara göre kamulaştırılır:

            a) Kısmen veya tamamen gerçek ve tüzelkişilerle mülkiyetine geçmiş olankorunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile korunma alanlarıKültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak proğramlara uygun olarakkamulaştırılır. Bu maksat için, Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine yeterliödenek konur.

            (Ek: 17/6/1987 - 3386/5 md.; Değişik:14/7/2004 – 5226/7 md.) Kamu kurumve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri ve mahallî idare birlikleritescilli taşınmaz kültür varlıklarını, koruma bölge kurullarının belirlediğifonksiyonda kullanılmak kaydıyla kamulaştırabilirler.


5884-1

 

            b) Menşei vakıf olup da çeşitli sebeplerle kısmen veya tamamen gerçek vetüzelkişilerin mülkiyetine geçen korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiatvarlıkları ve bunların korunma alanlarının kamulaştırılmaları, Vakıflar GenelMüdürlüğünce yapılır. Bu maksat için Vakıflar Genel Müdürlüğü bütçesine yeterikadar ödenek konur.

            c) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanları,imar planında yola, otoparka, yeşil sahaya rastlıyorsa bunların belediyelerce;sair kamu kurum ve kuruluşlarının bakım ve onarım ile görevli oldukları veyakullandıkları bu gibi kültür varlıklarının korunma olanlarının ise, bu kurum vekuruluşlarca, kamulaştırılması esastır.

            d) Kamulaştırmalarda bedel takdirinde, taşınmaz kültür varlıklarının eskilik,enderlik ve sanat değeri dikkate alınmaz.

            e) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/5 md.) Kamulaştırma işlemleri, bu Kanun hükümleriile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinegöre yapılır.

            f) (Ek: 17/6/1987 - 3386/5 md.;Değişik: 25/6/2009-5917/24 md.) Sit alanı ilan edilen ve 1/1000 ölçeklionanlı koruma amaçlı imar planında kesin inşaat yasağı getirilen korunmasıgerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu parseller, (…)(1)başka Hazine arsa veya arazileri ile müstakil veya hisseli olarakdeğiştirilebilir. Sit alanı ilan edildiği tapu kütüğüne şerh edilen taşınmazları,miras ve ölüme bağlı tasarruflar dışında, sonradan edinenlerin taleplerideğerlendirilmez. Ancak, Bakanlık izniyle gerçekleştirilen kazıların yapıldığıalanlarda bulunan parsellerde, maliklerin başvurusu ve kabulüne ilişkin koşulparsele yönelik uygulanır ve 1/1000 ölçekli onanlı koruma amaçlı imar planışartı aranmaz. Bu parsellerin üzerinde bina veya tesis varsa malikininbaşvurusu üzerine rayiç bedeli, 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesi hükümlerinegöre belirlenerek ödenir. Bu bentle ilgili usul ve esaslar Maliye Bakanlığınınuygun görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir. (1)

             Bu hükümle ilgili usul veesaslar yönetmelikle belirlenir.

             Ruhsatsızyapı yasağı:

             Madde 16 – Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarıile bunların korunma alanlarında ruhsatsızolarak inşaat yapmak yasaktır.Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında,plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imarmevzuatına göre işlem yapılır.

    Sitalanlarında geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları ile koruma amaçlıimar plânı (2)

             Madde 17 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/8md.)

a)Bir alanın koruma bölge kurulunca sit olarak ilanı, bu alanda her ölçektekiplân uygulamasını durdurur. Sit alanının etkileşim-geçişsahasıvarsa 1/25.000 ölçekli plân kararlarıve notları alanın sit statüsü dikkate alınarak yeniden gözden geçirilerekilgili idarelerce onaylanır.(3)

——————————

 

(1) Anayasa Mahkemesinin 3/7/2014 tarihli ve E:2014/50, K:2014/124 sayılıkararıyla bu bendin ilk cümlesinde yer alan, “…aynı ada içerisindeki bütünparsel maliklerinin başvurusu ve karşılığında önerilen parsellerin tamamınınkabulü koşuluyla,…” ibaresi iptal edilmiştir.

(2) Bu madde başlığı “Sit geçiş dönemi - koruma amaçlı imar planı - kısmiplan değişikliği:” iken, 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 8 incimaddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

(3) 8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 42 nci maddesi ile bu paragraftayer alan “etkileşim çevresine ilişkin” ibaresi “etkileşim-geçiş sahası”şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.


5884-2

 

(Değişik ikinci paragraf:8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlıimar planı yapılıncaya kadar, koruma bölge kurulu tarafından üç ay içinde geçişdönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenir. Belediyeler, valiliklerve ilgili kurumlar söz konusu alanda üç yıl içinde koruma amaçlı imar planıhazırlatıp incelenmek ve sonuçlandırılmak üzere koruma bölge kuruluna vermekzorundadır. Üç yıllık süre içinde zorunlu nedenlerle plan yapılamadığı takdirdekoruma bölge kurulunca gerekçeli olarak bu süre uzatılabilir. Uzatılan süreiçerisinde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları uygulanır.

(Değişik üçüncü paragraf:8/8/2011-KHK-648/42 md.) Sitalanlarına ilişkin tüm ölçeklerde yapılmış; koruma bölge kurullarının uygungörüşü alınarak yürürlüğe giren planların yargı kararları ile uygulamasınındurdurulması veya iptal edilmesi halinde ilgili koruma bölge kurulunca geçişdönemi yapılanma şartları yeniden belirlenir.

Korumabölge kurulunda görüşülen ve uygun görülen koruma plânları onaylanmak üzereilgili idarelere gönderilir.

(Değişik beşinci paragraf:8/8/2011-KHK-648/42 md.) İlgiliidareler, koruma amaçlı imar planını en geç iki ay içinde görüşür ve varsadeğişmesini istediği hususları koruma bölge kuruluna bildirir. Koruma bölgekurulunda bu hususlar değerlendirilir ve kurul tarafından uygun görülen haliyleplanlar ilgili idarelere onaylanmak üzere gönderilir. Planlar koruma bölgekurulunun uygun gördüğü şekliyle ilgili idarelerce altmış gün içinde onaylanmakzorundadır. Bu süre içinde görüşülmeyen ya da onaylanmayan planlar kesinleşerekyürürlüğe girer. Koruma amaçlı imar planının yürürlüğe girmesiyle geçiş dönemikoruma esasları ve kullanma şartları ayrıca karar almaya gerek kalmadan ortadankalkar.

Örenyerlerinde çevre düzenleme projesi yapımı ve değişiklikleri, ilgili korumabölge kurulunun uygun görüşü doğrultusunda Bakanlıkça yapılır, yaptırılır veonaylanır.

Korumaamaçlı imar plânları ve çevre düzenleme projelerinde yapılacak değişiklikleryukarıdaki usullere tabidir.

(Değişik sekizinci paragraf:8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlıimar planları, müellifi şehir plancısı olmak üzere alanın konumu, sit statüsüve özellikleri gözönünde bulundurularak ilgili meslek gruplarından Bakanlıkçabelirlenecek uzmanlar tarafından hazırlanır.

(Değişik dokuzuncu paragraf:8/8/2011-KHK-648/42 md.) Koruma amaçlıimar planları ve çevre düzenleme projelerinin hazırlanması, gösterimi,uygulanması, denetimi, koruma amaçlı imar planı değişiklikleri, planmüellifleri ile planlama ekibinin niteliği ve yeterliliği ile görev, yetki vesorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklebelirlenir.

Korumaamaçlı imar plânlarının yapımı için belediyelere aktarılmak üzere İller BankasıGenel Müdürlüğü Bütçesine yeteri kadar ödenek konur. İl özel idareleri isebütçelerinde koruma amaçlı imar plânlarının yapımı için ödenek ayırırlar.

Korumabölge kurulunca sit alanı olarak ilan edilen yerlerde; bu kararın ilanındanönce imar mevzuatına ve onanlı imar plânlarına uygun olarak alınmış yapıruhsatı ve eklerine göre subasman seviyesi tamamlanmış yapıların inşasına devamedilebilir, ancak bu maddenin (c) bendi uyarınca yapılanma hakkı aktarımınıre’sen uygulamaya da ilgili idareler yetkilidir. Subasman seviyesitamamlanmamış yapıların yapı ruhsatları iptal edilir. Kesin yapılanma yasağıbulunan sit alanlarında bu madde hükümlerinden faydalanılamaz.


5884-3

 

b) Koruma amaçlı imar plânlarıyla kesinyapılanma yasağı getirilen sit alanlarında bulunan gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar malikin başvurusu üzerine, belediye veil özel idaresine ait taşınmazlarla takas edilebilir.

c) Yapılanma hakları kısıtlanmış tescillitaşınmaz kültür varlıklarına veya bunların koruma alanlarında bulunan ya dakoruma amaçlı imar plânlarıyla yapılanma hakları kısıtlanan taşınmazlara aitmülkiyet veya yapılanma haklarının kısıtlanmış bölümünü, imar plânlarıylayapılanmaya açık aktarım alanı olarak ayrılmış, mülkiyetlerindeki veya üçüncüşahıslara ait alanlara, aktarımdan yararlanacak öncelikli hakları belirleyerekbir program dahilinde aktarmaya, belediye sınırları ve mücavir alanlar içindebelediyeler, bunların dışında valilikler yetkilidir.

Aktarım işleminde Sermaye PiyasasıKurulunca onaylı gayrimenkul değerleme şirketlerince yapılacak rayiç değerdenkleştirmesi esastır. Ancak aktarıma konu hak tescilli taşınmaz kültürvarlığına ilişkin ise yapı değeri dikkate alınmaz.

Bu taşınmazlar için, kısıtlanmış yapılanmahaklarının, imar plânlarıyla aktarım alanı olarak ayrılmış yapılanmaya açıkdiğer alanlarda kullanılmasını sağlayacak ve bu hakkı hamiline yazılı menkulkıymete dönüştürecek belgeler düzenlemeye, bu belgeleri yapılanma haklarıkısıtlanmış alan olarak gösterilen ve tapuda bu konuda şerh düşülen alanlardakitaşınmaz sahiplerinden hak sahibi olanlara vermeye, imar plânında aktarım alanıolarak ayrılmış ve tapuda bu konuda şerh düşülen alanlarda ise ruhsat vermekiçin toplamaya ilgili idareler yetkilidir. Menkul kıymetlerin basılması,saklanması, el değiştirme işlemlerinin onaylanması ve veri tabanınınoluşturulması ve denetlenmesi İller Bankasınca yapılır.

Bu alanlarda kesin yapılanma yasağıgelmesi nedeniyle yapılanma hakkının tamamen aktarılması halinde, yapılanmahakkı kısıtlanan taşınmaz, mütemmimi ile birlikte ilgili idare mülkiyetinegeçer ve parseller ilgili idare adına tescil edilir ve hiçbir koşulda satışakonu edilemez.

Aktarıma konu parselde malikin korunabiliryapılanma hakkı kalması halinde ise yapılanma hakkı kısmen aktarılır. Budurumda, malikin yapılanma hakkı kısıtlanmış alandaki mülkiyeti devam eder.

Ancak, aktarıma konu hak, tescillitaşınmaz kültür varlığı üzerinde ise, malikin bu varlığın korunması veyaşatılması için gerekli bakım, onarım ve restorasyon çalışmasını, ilgili idareile imzalanacak protokole uygun olarak menkul kıymetleri teslim almasınımüteakip başlatarak tamamlaması zorunludur. Aksi halde, ilgili idare teslimedilen menkul kıymet bedelini faiziyle birlikte malikten tahsile yetkilidir. Buhususlar ve protokol menkul kıymet tesliminden önce ilgili idarece tapuya hertürlü harçtan ve damga vergisinden muaf olarak şerh edilir.

Kısıtlanmış hakların bulunduğu belediyesınırları içerisinde, aktarım alanı tespit edilmesinin mümkün olamamasıhalinde, ilgili idareler ortak program yürütmeye yetkilidir.

Yukarıdaki fıkranın uygulanmasına ilişkinusul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Bakanlıkçahazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir.(1)

 

__________________

(1)8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 42 nci maddesi ile bu paragrafta yeralan “Bayındırlık ve İskân” ibaresi “Çevre ve Şehircilik” şeklindedeğiştirilmiş ve metne işlenmiştir.


5885

 

   Yapıesasları:

   Madde18 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/7 md.)

  Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının gruplandırılması, maliklerininmüracaat tarihinden itibaren üç ay içinde koruma bölge kurulunca yapılır.Gruplandırılan taşınmaz kültür varlıkları, tapu kütüğünün beyanlar hanesinekaydedilir. Gruplandırma yapılmadıkça, onarım ve yapı esasları belirlenemez.

(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Tescilli taşınmazkültür varlıklarının rölöve, restorasyon ve restitüsyon projeleri ve bunlarınuygulanmasında restoratör mimar veya mimarın bulunması zorunludur. Bunlardan I.grup kapsamında olanların rölöve, restorasyon ve restitüsyon projelerininuygulama çalışmaları, yapının özelliğine göre kalem işleri, ahşap, demir, taşişleri ve restorasyon konularında uzmanlaşmış kişilerce yapılır.

(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Sit alanları,korunması gerekli kültür varlıkları ve bunların koruma alanlarında onaylı plânve proje dışı uygulama yapan veya yapılmasına yol açan sorumlularının, korumabölge kurulları ile ilgili konularda plân ve proje düzenlemesi ve uygulamasorumluluğu yapması beş yıl süre ile yasaklanır. Uygulama sorumlularınındenetimi, ilgili belediye veya valilikçe yapılarak aykırı hareket edenler,Bakanlığa ve ilgili meslek odasına bildirilir.

(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Proje uygulanmasısafhasında herhangi bir nedenle uygulama sorumlusunun ayrılması halinde buhusus Bakanlığa bildirilir, yenisi tayin edilmedikçe uygulamaya devam edilemez.

(Ek fıkra:14/7/2004 – 5226/9 md.)Yapı esasları,denetim ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkçahazırlanacak yönetmelikle belirlenir.

   Mahalliidareler, taşınmaz kültür varlığı parselinde, ek veya eklenti suretiyleyapılacak veya yeni inşa edilecek yapılara ait koruma bölge kurulunca verilenkararlarda veya onaylanmış kültür varlığı projelerinde değişiklik yapamazlar.Ancak, inşa edilecek yapının fen ve sağlık şartlarının mevzuata uygunluğunukontrol ederler.

            Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı parselleri, taşınmaz kültürvarlıklarının mahiyetine tesir edecek şekil ve surette ayrılamaz vebirleştirilemez.

(Ekfıkra: 8/8/2011-KHK-648/43 md.) Sokaksağlıklaştırma proje ve uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkçahazırlanan yönetmelikle belirlenir.

            Maliklerin izin verme yükümlülüğü:

            Madde 19 – Taşınmazkültür ve tabiat varlıklarının malikleri, Kültür ve Turizm Bakanlığıncagörevlendirilmiş uzmanlara, gerektiği zaman, varlığın kontrolü, incelenmesi,harita, plan ve rölevesinin yapılması, fotoğraflarının çekilmesi, kalıplarınınçıkarılması için izin vermeye ve gereken kolaylığı göstermeye mecburdurlar.Ancak, görevliler konut dokunulmazlığı ve aile mahremiyetini ihlal etmeyecektarzda faaliyetlerini yürütürler.

            Taşınmaz kültür varlıklarının nakli:

            Madde 20 – Taşınmaz kültür varlıkları ve parçalarının, bulunduklarıyerlerde korunmaları esastır. Ancak, bu taşınmaz kültür varlıklarının başka biryere nakli zorunluluğu varsa veya özellikleri itibariyle nakli gerekli ise,Koruma Bölge Kurullarının uygun görüşü ve gereken emniyet tedbirleri alınmaksuretiyle Kültür ve Turizm Bakanlığınca istenilen yere nakledilebilir. Kültürvarlığının nakli dolayısıyla taşınmazın maliki bir zarara maruz kalmışsa,Kültür ve Turizm Bakanlığınca oluşturulacak bir komisyonun tespit edeceği tazminatzarar görene ödenir.


5886

 

            İstisnalar ve muafiyetler:

             Madde 21 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/8 md.)

             (Mülga birinci fıkra: 14/7/2004-5226/27 md.)

             (Mülga birinci fıkra:14/7/2004-5226/27 md.)

             (Değişik fıkra: 10/9/2014 - 6552/98 md.) Tapu kütüğüne “korunması gerekli taşınmaz kültürvarlığıdır” kaydı konulmuş olan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sitalanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerinde kesin yapılanma yasağıgetirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları olan parseller her türlü vergi,resim ve harçtan muaftır. Ancak, büyükşehir belediyesi sınırları içinde yeralan ve yukarıda nitelikleri belirtilen taşınmazlardan basit usulde vergilendirilenlerindışında ticari faaliyetlerde kullanılanlar hakkında emlak vergisinin yarısı veçevre temizlik vergisinin tamamına ilişkin bu muafiyet hükmü uygulanmaz.

             (Ek fıkra: 10/9/2014 - 6552/98 md.) Getirilen kesinyapılanma yasağına aykırı olarak tesis edilen yapılar, bu yapıların yapıldığıparseller ve kanunlara aykırı eklentileri bulunan taşınmaz kültür varlıklarıhakkında bu yapılar yıkılıncaya veya aykırılıklar giderilinceye kadaryukarıdaki fıkradaki muafiyet hükmü uygulanmaz. 18/11/1983 tarih ve 2960 sayılıBoğaziçi Kanununa göre Boğaziçi Sahil Şeridi veya Öngörünüm Bölgesinde konutveya işyeri olarak kullanılan taşınmaz kültür varlıkları yukarıdaki fıkradakimuafiyetten yararlanamazlar.

             Kültür varlıklarınınkorunması maksadıyla tespit, proje, bakım, onarım, restorasyon ve kazı ilemüzelerin güvenliği için kullanılmak şartıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi,Milli Savunma Bakanlığı, Bakanlıkça ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce dışardangetirilecek her türlü araç, gereç, makine, teknik malzeme ve kimyevi maddelerile altın ve gümüş varak, her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

             Koruma bölge kurullarıkararına uygun olarak bu taşınmaz kültür varlıklarında yapılan onarım ve inşaatişleri Belediye Gelirleri Kanunu gereğince alınacak vergi, harç ve harcamalarakatılma paylarından müstesnadır.

             (Ek fıkra:14/7/2004-5226/27 md.) Bu Kanun kapsamında tescil edilen taşınmaz kültürvarlıkları için 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunhükümleri uygulanmaz.

             Madde 22 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)

                                                                ÜÇÜNCÜBÖLÜM

                                      KorunmasıGerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları

             Korunmasıgerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları:

             Madde 23 – Korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarışunlardır:

             a) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/9 md.) Jeolojik, tarih öncesi ve tarihidevirlere ait, jeoloji, antropoloji, prehistorya, arkeoloji ve sanat tarihiaçılarından belge değeri taşıyan ve ait oldukları dönemin sosyal, kültürel,teknik ve ilmi özellikleri ile seviyesini yansıtan her türlü kültür ve tabiatvarlıkları;

             Her çeşit hayvan ve bitkifosilleri, insan iskeletleri, çakmak taşları (sleks), volkan camları(obsidyen), kemik veya madeni her türlü aletler, çini, seramik, benzeri kab vekacaklar, heykeller, figürinler, tabletler, kesici, koruyucu ve vurucusilahlar, putlar (ikon), cam eşyalar, süs eşyaları (hülliyat), yüzük taşları,küpeler, iğneler, askılar, mühürler, bilezik ve benzerleri, maskeler, taçlar(diadem), deri, bez, papirus, parşümen veya maden üzerine yazılı veya tasvirlibelgeler, tartı araçları, sikkeler, damgalı veya yazılı levhalar, yazma veyatezhipli kitaplar, minyatürler, sanat değerine haiz gravür, yağlıboya veyasuluboya tablolar, muhallefat (religue`ler), nişanlar, madalyalar, çini,toprak, cam, ağaç, kumaş ve benzeri taşınır eşyalar ve bunların parçaları,

             Halkın sosyal heyetiniyansıtan, insan yapısı araç ve gereçler dahil, bilim, din ve mihanikisanatlarla ilgili etnografik nitelikteki kültür varlıkları.

             Osmanlı PadişahlarındanAbdülmecit, Abdülaziz, V. Murat, II. Abdülhamit, V. Mehmet Reşat ve Vahidettinve aynı çağdaki sikkeler, bu Kanuna göre tescile tabi olmaksızın yurt içindealınıp satılabilirler.

             Bu madde kararınagirmeyen sikkeler bu Kanunun genel hükümlerine tabidir.

             b) Milli tarihimizdekiönemleri sebebiyle, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşuna aittarihi değer taşıyan belge ve eşyalar, Mustafa Kemal ATATÜRK`e ait zati eşya,evrak, kitap, yazı ve benzeri taşınırlar.

             Yönetimve gözetim:

             Madde 24 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/10 md.)

             Devlet malı niteliğinitaşıyan korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarının Devlet elindeve müzelerde bulundurulması ve bunların korunup değerlendirilmeleri Devleteaittir. Bu gibi varlıklardan gerçek ve tüzelkişilerin ellerinde bulunanlar,değeri ödenerek Bakanlık tarafından satın alınabilir.


5887

 

            23 üncü maddenin (a) bendinde belirtilen etnografik mahiyetteki kültürvarlıklarının yurt içinde alımı, satımı ve devri serbesttir. Alımı, satımıserbest bırakılacak etnoğrafik eserlerin hangi devirlere ait olacağı ve diğernitelikleri ile kayıt ve tescil şartları bir yönetmelikle belirlenir.

            Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ve Atatürk`e ait korunması gereklitaşınır kültür varlıkları, Bakanlık, Milli Savunma Bakanlığı veya AtatürkKültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu`nca satın alınabilir.

            Ancak, bu tip eserlerden her ne suretle olursa olsun yurt dışınaçıkarılacakların kontrolü, Bakanlığa bağlı müzelerce yapılabileceği gibi bazıgümrük çıkış kapılarında bulundurulacak ihtisas elemanlarınca da yapılabilir.Hangi kapılarda ihtisas elemanı bulundurulacağı bir yönetmelikte belirlenir.

            Yapılan kontrol sonunda bu tip eserlerden yurt dışına çıkmasında sakıncagörülenler tespit edilerek değerlendirilmeleri yurt içinde yapılmak şartıyla,sahiplerine iade edilirler.

            Bu maddede belirtilen ve alım, satımı serbest bırakılan eserlerde Devletinrüçhan hakkı mahfuzdur.

            Müzelere alınma:

            Madde 25 – Dördüncü maddeye göre Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirilentaşınır kültür ve tabiat varlıkları ile 23 üncü maddede belirlenen korunmasıgerekli taşınır kültür ve tabiat varlıkları, Kültür ve Turizm Bakanlığıtarafından bilimsel esaslara göre tasnif ve tescile tabi tutulurlar. BunlardanDevlet müzelerinde bulunması gerekli görülenler, usulüne uygun olarak müzelerealınırlar.

            Korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarının tasnifi, tescili vemüzelere alınmaları ile ilgili kıstaslar, usuller ve esaslar yönetmeliktebelirlenir.

            Türk askeri tarihini ilgilendiren her türlü silah ve malzemenin bulunduklarıveya ihbar edildikleri yerde, tarihi niteliklerinin araştırılması, incelenmesive değerlendirilmesi Genelkurmay Başkanlığınca yapılır.

            Tasnif ve tescil dışı bırakılan ve müzelere alınması gerekli görülmeyenler,sahiplerine bir belge ile iade olunurlar. Belge ile iade olunan kültürvarlıkları üzerinde, sahipleri her türlü tasarrufta bulunabilirler. Bir yıliçinde sahipleri tarafından alınmayanlar, müzelerde saklanabilir veya usulüneuygun olarak Devletçe satılabilir.

            Müze, özel müze ve koleksiyonculuk:

            Madde 26 – BuKanunun kapsamına giren kültür ve tabiat varlıklarına ait müzelerin kurulması,geliştirilmesi Kültür ve Turizm Bakanlığının görevlerindendir.

            Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, gerçek ve tüzelkişilerle vakıflar,Kültür ve Turizm Bakanlığından izin almak şartıyla, kendi hizmet konularınınveya amaçlarının gerçekleştirilmesi için her çeşit kültür varlığından oluşankoleksiyonlar meydana getirebilir ve müzeler kurabilirler. Ancak, gerçek vetüzelkişilerle vakıflar tarafından kurulacak müzelerin faaliyet konuları vealanları, yapılacak başvuruda beyan olunan istekleri değerlendirerek, Kültür veTurizm Bakanlağınca verilecek izin belgesinde belirlenir.

            Gerçek ve tüzelkişilerce kurulacak müzeler, Kültür ve Turizm Bakanlığının izinbelgesinde belirlenen konu alanlarına inhisar etmek şartı ile, taşınır kültürvarlığı bulundurabilir ve teşhir edebilirler. Bu müzeler de, taşınır kültür varlıklarınınkorunması hususunda Devlet müzeleri statüsündedirler.


5888

 

            Anılan müzelerin kuruluş amacı, görevi ve yönetim şekil ve şartları ile,gözetim ve denetimi yönetmelikle belirlenir.

            Devlet müzeleri içerisinde özel bir ihtisas ve araştırma müzeleri olan askerimüzelerin kurulması, yaşatılması, malzemenin ve uğraş konularının tayin vetespiti Genelkurmay Başkanlığına aittir. Bu müzelerin görev, yetki vesorumlulukları ile çalışma düzenleri, Milli Savunma Bakanlığının, Kültür veTurizm Bakanlığıyla birlikte hazırlayacağı bir yönetmelikte belirtilir.

            Gerçek ve tüzelkişiler, Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilecek izin belgesiylekorunması gerekli taşınır kültür varlıklarından oluşan koleksiyonlar meydanagetirebilirler.

            Koleksiyoncular faaliyetlerini, Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirmek veyönetmelik gereğince, taşınır kültür varlıklarını envanter defterine kaydetmekzorundadırlar.

            Koleksiyoncular, ilgili müzeye tescil ettirerek, koleksiyonlarındaki her türlüeseri onbeş gün önce Kültür ve Turizm Bakanlığına haber vermek şartı ile kendiaralarında değiştirebilir veya satabilirler. Satın almada öncelik Kültür veTurizm Bakanlığına aittir.

            Kültür varlığı ticareti:

            Madde 27 – Yirmibeşinci madde gereğince tasnif ve tescil dışı bırakılanve Devlet müzelerine alınması gerekli görülmeyen taşınır kültür varlıklarınınticareti, Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ile yapılır.

            Bu ticareti yapmak isteyenler, Kültür ve Turizm Bakanlığından ruhsatname almakzorundadırlar. Bu ruhsatnameler üç yıl için geçerlidir. Bu sürenin bitimindenbir ay önce ruhsatname yenilenebilir. Bu Kanun hükümlerine aykırı hareketedenlerin ruhsatnameleri, süresine bakılmaksızın iptal edilir.

            İkametgahını ticarethane olarak gösterme yasağı:

            Madde 28 – Kültür varlığı ticareti yapanlar belli bir ticaret yerigöstermek mecburiyetindedir. Ancak, ikametgahlarını hiçbir zaman, ticarethaneveya depo olarak gösteremezler.

            Ticarethane ve depoların kontrolü:

            Madde29 – Kültür varlığı ticareti yapanların işyerleri ve depoları yönetmeliktebelirlenen esaslar dahilinde Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkililerincedenetlenir.

            Haber verme zorunluluğu:

            Madde 30 – Kamu kurumu ve kuruluşları (Belediyeler ve il özel idareleridahil, vakıflar, gerçek ve tüzelkişiler satacakları eşya ve terekeler arasındabulunan veya yapacakları müzeyedelerdeki satışlara konu olan taşınır kültür vetabiat varlıkları ile koleksiyonları, önce Devlet müzelerine haber vermeye vegöstermeye mecburdurlar. Kültür ve Turizm Bakanlığı, kültür ve tabiatvarlıklarından meydana getirilen koleksiyonları kuracağı komisyonun takdiredeceği bedel üzerinden satın alabilir. Bunlardan hazineye intikal etmiş olupda müze koleksiyonlarına girmesi lüzumlu görülenler, Devlet Ayniyat Yönetmeliğihükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığına devrolunurlar.


5889

 

            Birinci fıkrada sözü edilen, kamu kurumu ve kuruluşları, vakıflar, gerçek vetüzelkişiler satacakları veya ve terekeler arasında bulunan veya yapacaklarımüzayedelerdeki satışlara konu olan askeri tarihimize ait kültür varlıkları ilesilah ve askeri malzeme koleksiyonlarını Genelkurmay Başkanlığına haber vermeyeve göstermeye mecburdurlar. Bu kültür varlıklarından hazineye intikal etmişolup askeri müzelerin koleksiyonlarına girmesi lüzumlu görülenler DevletAyniyat Yönetmeliği hükümlerine göre Milli Savunma Bakanlığına devrolunurlar.

            Madde 31 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)

            Yurt dışına çıkarma yasağı:

            Madde 32 – Yurt içinde korunması gerekli taşınır kültür ve tabiatvarlıkları yurt dışına çıkarılamaz. Ancak, milli çıkarlarımız dikkate alınarak,bunların hertürlü hasar, zarar, tehdit veya tecavüz ihtimaline karşı, gideceğiülke makamlarından teminat almak ve sigortalanmak şartı ile, yurt dışındageçici olarak sergilendikten sonra geri getirilmelerine; Kültür ve TurizmBakanlığınca teşkil edilecek yükseköğretim kurumlarının Arkeoloji ve SanatTarihi bilim dallarının başkanlarından oluşan bilim kurulunun kararı ve Kültürve Turizm Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir.

            Türkiye`deki kordiplomatik mensupları, Türkiye`ye girişlerinde beyan ederekberaberlerinde getirdikleri yabancı kökenli kültür varlıklarını, çıkışlarındaberaberlerinde götürebilirler.

            Yurt dışına geçici olarak sergilenmek üzere kültür ve tabiat varlıklarıgönderilmesi esasları ile, Türkiye`deki kordiplamatik mensuplarınaberaberlerinde getirdikleri bu tür varlıkların giriş ve çıkışlarında yapılacakişlemler, istenecek belgeler ve ilgili diğer hususlar Kültür ve TurizmBakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığının birliktedüzenleyecekleri yönetmelikte belirtilir.

            Yurt dışından getirme:

            Madde 33 – Yurt dışından kültür varlığı getirmek serbesttir.

            Kopya çıkarma:

            Madde 34 – Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı ören yerleri vemüzelerdeki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının öğretim, eğitim, bilimselaraştırma ve tanıtma amacı ile fotoğraflarının ve filmlerinin çekilmesi, mulajve kopyalarının çıkartılması Kültür ve Turizm Bakanlığının iznine bağlıdır.

            Bu hususlarla ilgili esaslar, yönetmelikte tespit olunur.

DÖRDÜNCÜBÖLÜM

Araştırma, Sondaj, Kazı ve DefineArama

            Araştırma, sondaj ve kazı izni:

            Madde 35 – Bu kanun hükümlerine tabi, taşınır ve taşınmaz kültür vetabiat varlıklarını meydana çıkarmak üzere, araştırma, sondaj ve kazı yapmahakkı, sadece Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.

            Bilimsel ve mali yeterliği Kültür ve Turizm Bakanlığınca takdir ve kabul olunanTürk ve yabancı heyet ve kurumlara araştırma izni, Kültür ve Turizm Bakanlığıtarafından; sondaj ve kazı yapma izni Kültür ve Turizm Bakanlığının teklifiüzerine, Bakanlar Kurulu kararı ile verilir, Kültür ve Turizm Bakanlığıelemanları veya bu Bakanlıkça görevlendirilecek Türk bilim adamları tarafındanyapılacak araştırma, sondaj ve kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izninebağlıdır. Askeri yasak bölgelerde yapılacakaraştırma, sondaj ve kazı için gerekli ruhsatname, Genelkurmay Başkanlığının  iznini  müteakip,  sözü  geçen heyet  ve   kurumların  göste-


5890

 

receğiuzmanlar adına düzenlenir. Kültür ve Turizm Bakanlığınca haklı görülebileceksebep olmadıkça heyet ve kurumlar ruhsatnamedeki üyelerini değiştiremezler.

            Su altında korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu bölgeler,ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak Kültür ve Turizm Bakanlığıncatespit edilir ve Bakanlar Kurulu kararı ile yayımlanır. Bu bölgelerde, sportifamaçlı dalış yapmak yasaktır, ikinci fıkra hükümlerine göre izin almak şartıylaaraştırma ve kazı yapılabilir.

            Maliklerin mülkleri içinde yapılacak kazılar:

            Madde 36 – Taşınmaz kültür varlığı sahiplerinin kendi mülkleri içindekültür varlığı aramak maksadı ile araştırma, sondaj ve kazı yapmaları da buKanunun 35 ve 41 inci maddeleri hükümlerine tabidir.

            Kazı izninde usul:

            Madde 37 – Aynı kazı heyetine veya şahsa, aynı süre içinde Kültür veTurizm Bakanlığınca yapılan kurtarma kazıları dışında, birden fazla yerde kazıve sondaj izni verilemez. İzin verilmesi, araştırma, sondaj ve kazınınyapılması, elde edilecek kültür ve tabiat varlıklarının muhafaza şartları, bueserler üzerinde araştırma, sondaj, ve kazı sahiplerine tanınacak diğer haklarbir yönetmelikte tespit olunur.

            Kazı izninin devredilmeyeceği:

            Madde 38 – Türk ve yabancı bilim kurumlarına veya onların adına hareketeden kişilere verilen kazı ve sondaj ruhsatnameleri ile araştırma izni, Kültürve Turizm Bakanlığının izni olmadan devredilemez. Bu iş için bir başkası tevkilolunamaz.

            Araştırma, sondaj ve kazı izninin hükümsüzlüğü:

            Madde 39 – Kültür ve Turizm Bakanlığınca kabul edilen haklı bir sebepgösterilmeden, ruhsatname tarihinden itibaren, en çok altı ay içindebaşlanılmayan araştırma, kazı ve sondajlara ait izin ve ruhsatnameler, hükümsüzsayılır. Araştırma, sondaj ve kazı çalışmaları, makul bir sebepgösterilmeksizin iki aydan fazla tatil edilemez. Bu süreyi geciktirenlerin izinve ruhsatnameleri iptal edilmiş sayılır. Ayrıca, bu Kanun hükümlerine aykırıhareket edenlerin ruhsatnameleri iptal edilir ve bu gibilere, daha sonra izinve ruhsat verilmez.

            Araştırma, sondaj ve kazı izninde süre:

            Madde 40 – Kazı ve sondaj ruhsatnameleri ile araştırma izni bir yıl içingeçerlidir. Ruhsatname ve izin süresinin sonunda heyet başkanı kazıya, sondajve araştırmaya devam edildiğini, yazılı olarak bildirdiği takdirde, bu hak heryıl müracaat şartı ile gelecek yıllarda da müracaatçı için saklı tutulur.

Kazıdançıkan eserlerin müzelere nakli:

            Madde 41 – Kazılarda meydana çıkan bütün taşınır kültür ve tabiatvarlıkları, kazı yapan heyet ve kurumlar tarafından her yıl yapılan kazısonunda Kültür ve Turizm Bakanlığının göstereceği Devlet müzesine naklolunur.Kazı ve sondaj araştırmalarında elde edilen insan ve hayvan iskeletleri ilebütün fosiller, Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygun görüldüğü takdirde, tabiattarihi müzeleri ile üniversitelere veya ilgili diğer Türk bilim kurumlarınaverilebilir. Ayrıca, kazı ve sondaj araştırmalarında elde edilen askeri tarihleilgili her türlü taşınır kültür varlığı, Genelkurmay Başkanlığının uygun görüşüile, Kültür ve Turizm Bakanlığınca askeri müzelere devredilir.


5891

 

            Zarar vermede tazminat yükümlülüğü:

            Madde 42 – Kazı ve sondaj izni alanlar, bu çalışmayı sahipli arazideyaptıkları takdirde, kazı, sondaj ve araştırma bölgesindeki arazi sahiplerininzararlarını tazmin ile yükümlüdürler, Arazi sahipleri Kültür ve TurizmBakanlığının oluşturacağı komisyonca takdir edilecek tazminat karşılığında,kazı ve sondaj veya araştırmaya izin vermeye mecburdurlar.

            Bu gibi yerler, gerektiğinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca kamulaştırılabilir.Yabancı bilim kurumlarınca yapılan kazılarda, bu kamulaştırmanın bedeli kazısahipleri tarafından ödenir. Hazine adına tescil edilecek yerin kamulaştırmabedelinin takdirinde genel kamulaştırma hükümleri uygulanır. Bu madde gereğinceödenecek tazminat ve kamulaştırma bedellerinin takdirinde, kazı, sondaj vearaştırma faaliyetlerinden önce, mevcut kültür ve tabiat varlıklarının eskilik,enderlik ve sanat değeri ile, bu faaliyetler sonucu bulunan kültürvarlıklarının değeri, dikkate alınmaz.

            Yayım hakkı:

            Madde 43 – Kazı, sondaj ve araştırmalarda, meydana çıkacak olanvarlıkların yayım hakkı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerigereğince, kazı, sondaj ve araştırma izni alan heyet ve kurumlar adına, kazı,sondaj ve araştırmayı fiilen idare edenlere aittir. Kazı başkanları, her kazıdönemi sonunda, Kültür ve Turizm Bakanlığına bilimsel bir rapor vermekle yükümlüdürler.Kazının bitiminden itibaren, kazı dönemi çalışmalarına ait bilimsel raporlarınıen geç iki yıl, nihai bilimsel raporlarını ise beş yıl içinde yayımlamayan kazıheyetlerinin kazı, sondaj ve araştırmalarda buldukları kültür ve tabiatvarlıkları üzerindeki her türlü yayım hakkı Kültür ve Turizm Bakanlığına geçer.

            Kültür ve Turizm Bakanlığı adına yapılan kazı, sondaj ve araştırmalara aitbilimsel raporlar, kazı başkanlığınca, yayımlanacak şekilde hazırlanır. Kültürve Turizm Bakanlığı bunlardan gerekli görülenleri yayımlar.

            Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygun görülecek mazeretler dışında, yukarıdaaçıklanan süre içinde son raporlarını yayımlamamış bulunan heyet ve kişilereyeni bir kazı için ruhsatname verilmez.

            Giderler:

            Madde 44 – Kazı, sondaj ve araştırma yapılan saha ile, kazı, sondaj vearaştırmadan çıkan kültür varlıklarının yerinde korunmasını sağlamakmaksadıyla, kazı yerinde geçici olarak çalıştırılacak bekçilerin ücret vemasrafları ile kazı yerinin eski haline getirilmesinin gerektirdiği giderlerikarşılamak, kazı sırasında meydana gelebilecek zararları tazmin ve bunlarlailgili bütün giderler, düzenlenecek yönetmeliğe göre, Kültür ve TurizmBakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatma sırasında, kazısahiplerinden tahsil edilerek emaneten mal sandığına yatırılan paralardanödenir. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından finanse edilen konularda, giderkarşılıklarının mal sandığına yatırılması zorunlu değildir.

            Korunma ve çevre düzenlemesi:

            Madde 45 – Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ile yapılan kazılardaortaya çıkan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bakım, onarım ve çevredüzenlemeleri ile taşınır kültür ve tabiat varlıklarının bakım ve onarımlarıkazı başkanlığınca yapılır.


5892

 

            Araştırma, kazı ve sondajların geçici olarak veya tamamen durdurulması:

            Madde 46 – Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak yapılan kazı, sondaj vearaştırmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığınca geçici olarak veya tamamendurdurulur.

            Tesislerin devri:

            Madde 47 – Heyet ve kurumlar adına, kazı, sondaj ve araştırma yapanşahıslar tarafından, işe başlamak için veya çalışmaların devamı sırasındamuhtelif şekillerde satın alınan veya inşa edilen depo, lojman ve benzeritesisler ve malzeme, kazının sonunda bedelsiz olarak, Kültür ve TurizmBakanlığına devrolunur. Bu tesislerin kullanış şekillerinin tayinine Kültür veTurizm Bakanlığı yetkilidir.

            Araştırma, kazı ve sondajda görevlendirilenler:

            Madde 48 – Yabancı heyet ve kurumlar tarafından yapılan araştırma, kazıve sondajlarda Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarından bir veya birkaçtemsilci bulunur. Türk heyet ve kurumlarınca yapılan araştırma, kazı ve sondajlaraKültür ve Turizm Bakanlığı adına yetkili bir uzman katılır. Temsilci veuzmanların seçimi ve görevleri, yönetmelikle belirlenir.(1)

            Türk heyet ve kurumlarınca yapılan kazılara katılacak Kültür ve TurizmBakanlığı uzmanlarının yol masrafları, yevmiyeleri ve zaruri giderleri, 6245sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre Kültür ve Turizm Bakanlığınca ödenir.

            Yabancı kurum ve heyetler tarafından yapılan araştırma, kazı ve sondajlardagörevlendirilecek Kültür ve Turizm Bakanlığı temsilcilerine ödenecek olan yolmasrafları, yevmiye, temsil ödeneği ve su altı dalış tazminatı, kazıbaşkanlığından Kültür ve Turizm Bakanlığınca peşinen tahsil edilip bir Devletbankasına yatırılır. Temsil ödeneğinin miktarı, her yıl Kültür ve Turizm Bakanlığıncatayin edilir.

            Araştırma, kazı ve sondaj izin yasağı:

            Madde 49 – Türkiye`deki elçilik ve konsolosluklar mensuplarına,araştırma, kazı ve sondaj izni verilmez.

            Define arama:

            Madde 50 – Define aramak isteyenlere, bu Kanunun 6 ncı maddesindekorunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı olarak belirtilen yerlerile tespit ve tescil edilen sit alanları ve mezarlıklar dışında, Kültür veTurizm Bakanlığınca define arama ruhsatnamesi verilebilir.

            Define aramak isteyenlere aynı süre içinde birden fazla yerde arama izniverilemez. Define arama izni, başkalarına devredilemez. Bu iş için bir başkasıtevkil olunamaz.

            Define aramada, Kültür ve Turizm Bakanlığından ve diğer kamu kurum vekuruluşlarından temsilci olarak gönderileceklerin yolluk ve yevmiyeleri ilezaruri giderleri arayıcı tarafından karşılanır. Bu iş için gerekli olan ödenek,Bakanlıkça, define arayıcısından peşinen tahsil edilip bir Devlet bankasınayatırılır.

            Arama ruhsatının verilmesi, define arayıcıdan istenecek belgeler, aramanınyapılması, çıkan defineden arayıcıya tanınacak haklar, Kültür ve TurizmBakanlığı ile Maliye Bakanlığının birlikte düzenleyeceği yönetmeliktebelirtilir.

____________________

(1) 8/8/2011tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 44 üncü maddesi ile bu fıkrada yer alan “Kültürve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü” ibaresi “Kültür veTurizm Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.


5893

 

BEŞİNCİBÖLÜM

Kültür Varlıklarını Koruma YüksekKurulu ile Koruma Bölge Kurulları (1)

            Kuruluş, görev, yetki ve çalışma şekli:

            Madde 51 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/11 md.)

            Yurtiçinde bulunan ve bu Kanun kapsamına giren korunması gerekli taşınmazkültür ve tabiat varlıkları ile ilgili hizmetlerin bilimsel esaslara göreyürütülmesini sağlamak üzere, Bakanlığa bağlı "Kültür Varlıklarını KorumaYüksek Kurulu" ile Bakanlıkça belirlenecek bölgelerde "Kültür veTabiat Varlıklarını Koruma  Bölge Kurulları" kurulur.

            Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkileri şunlardır;

            a) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması verestorasyonuyla ilgili işlerde uygulanacak ilkeleri belirlemek,

            b) Koruma bölge kurulları arasında gerekli koordinasyonu sağlamak,

            c) Uygulamada doğan genel sorunları değerlendirerek görüş vermek suretiyle,Bakanlığa yardımcı olmak.

d) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/45 md. ) BakanlıklarcaKoruma Yüksek Kurulunda görüşülmesi talebiyle gönderilen ve gündeme alınankonularda karar vermek.

(Değişik üçüncü fıkra:8/8/2011-KHK-648/45 md. ) Mahalliidareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları Koruma Yüksek Kurulundagörüşülmesini istedikleri hususları bağlı, ilgili veya ilişkili olduklarıbakanlıklar aracılığıyla bildirir. Koruma Yüksek Kurulunca karar verilenkonular ilgili koruma bölge kurulunca tekrar görüşülmez.

(Değişik dördüncü fıkra:8/8/2011-KHK-648/45 md. ) KorumaYüksek Kurulunun gündemi Bakanlıkça belirlenir. Gündemin belirlenmesinimüteakip Koruma Yüksek Kurulu toplantıya çağırılır. Toplantı sayısına birsınırlama getirilmez. Koruma Yüksek Kurulu salt çoğunlukla toplanır, toplantıyakatılan üyelerin salt çoğunluğu ile karar verir.

            Koruma Yüksek Kurulunun çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar biryönetmelikle düzenlenir.

            Madde 52 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)

            Koruma Yüksek Kurulu üyeliği:

            Madde 53 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/12 md.)

            Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu aşağıda belirtilen üyelerden oluşur.

            Üyeler;

            (1) Bakanlık Müsteşarı,

            (2) Başbakanlık Müsteşar Yardımcısı,

            (3) Bakanlığın ilgili Müsteşar Yardımcısı,

(4) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) KültürVarlıkları ve Müzeler Genel Müdürü,

(5) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md.) Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürü,

(6) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md.) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili Genel Müdürü,

            (7) Orman Genel Müdürü veya Yardımcısı,

            (8) Vakıflar Genel Müdürü veya Yardımcısı,

——————————

(1) Bölümbaşlığı, 17/6/1987 tarih ve 3386 sayılı Kanunun 11 inci maddesi ile bu şekildedeğiştirilmiştir.


5894

 

            (9) (Değişik: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Koruma bölge kurullarıüyelerinden Bakanlıkça seçilecek altı üye,

            (10) (Ek: 26/5/2004-5177/27 md.) Maden İşleri Genel Müdürü veyaYardımcısı,

            (11) (Ek: 26/5/2004-5177/27 md.) Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürü veya Yardımcısı.

(Değişik üçüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/46 md. ) Koruma Yüksek Kurulunun başkanı, BakanlıkMüsteşarıdır. Bakan, gerekli gördüğü takdirde Kurula başkanlık eder, ancak oykullanmaz.

(Değişik dördüncü fıkra: 8/8/2011-KHK-648/46md. ) Müsteşar bulunmadığı zamangörevlendireceği Müsteşar Yardımcısı Kurula başkanlık eder.

            Temsilci üyelerin nitelikleri

            Madde 54 – Koruma Yüksek Kurulunun temsilci üyelerinin, yükseköğretimgörmüş olmaları ve 53 üncü maddede belirlenen bilim dallarından biri veyabirkaçında tanınmış ve bu alanlarda çalışmalar yapmış, tercihan yurt içindeveya yurt dışında yayımlanmış eserler vermiş olmaları şartı aranır.

            Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulu üyeliğinin sona ermesi, süresi vehuzur hakkı:

            Madde 55 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/10 md.)

KorumaYüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kurum temsilcisi üyelerininüyelikleri kurumlarındaki görevleri süresince devam eder.

(Değişikikinci fıkra : 4/2/2009-5835/2 md.) Koruma bölge kurullarının Bakanlıkça (…)(1)seçilen üyelerinin görev süresi üç yıldır.

KorumaYüksek Kurulu ve koruma bölge kurulu üyeleri, görev ve yetki alanlarına girenkonularda doğrudan veya dolaylı olarak taraf olamaz ve hiçbir menfaatsağlayamazlar. Aksine davrandığı tespit edilenlerin kurul üyeliği Bakanlıkçasona erdirilir.

(Değişik dördüncü fıkra :4/2/2009-5835/2 md.)Koruma Yüksek Kurulu üyeleri ile koruma bölge kurullarının Bakanlıkça (…)(2)seçilen üyelerine, ayda altı toplantıyı geçmemek üzere her toplantı için Devletmemur aylık katsayısının (5000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucunda bulunacakmiktarda, koruma bölge kurullarının kurum temsilcisi üyelerine ise ayda altıtoplantıyı geçmemek üzere her toplantı için Devlet memur aylık katsayısının(2000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur hakkıödenir.

Herhangibir nedenle bir yıl içinde yıllık izin, hastalık ve mazeret izinleri hariç dörtveya üst üste iki toplantıya katılmayan koruma bölge kurulu üyelerininüyelikleri sona erer.

 

 

 

——————————

(1)8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 47 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan“ve Yükseköğretim Kurulunca” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

(2)8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 47 nci maddesi ile bu fıkrada yer alan“ve Yükseköğretim Kurulunca” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.


5894-1

 

            Madde 56 – (Mülga:17/6/1987 - 3386/18 md.)

            Koruma Bölge Kurullarının görev, yetki ve çalışma şekli:

            Madde 57 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/14 md.)

            Koruma bölge kurulları, Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesindeolmak kaydıyla aşağıdaki işleri yapmakla görevli ve yetkilidir.

            a) Bakanlıkça tespit edilen veya ettirilen korunması gerekli kültür ve tabiatvarlıklarının tescilini yapmak,

            b) Korunması gerekli kültür varlıklarının gruplandırılmasını yapmak,

            c) Sit alanlarının tescilinden itibaren üçay içinde geçiş dönemi yapı şartlarını belirlemek, (1)

            d) Koruma amaçlı imar planları ile bunların her türlü değişiklikleriniinceleyip karar almak, (1)(2)

            e) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının koruma alanlarınıntespitini yapmak,

            f) Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarından özelliklerini kaybetmişolanlarının tescil kaydını kaldırmak,

            g) Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanlarıile sit alanlarına ilişkin uygulamaya yönelik kararlar almak. (1)

            (Ek fıkra: 4/2/2009-5835/3 md.) 16/6/2005 tarihli ve 5366 sayılıYıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması veYaşatılarak Kullanılması Hakkında Kanun uyarınca ilan edilen yenilemebölgelerinde yenileme projelerini onaylamak üzere 5366 sayılı Kanun uyarıncaoluşturulan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları da bu maddedebelirtilen işleri yapmakla görevli ve yetkilidir.

            (Değişik fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Koruma bölge kurullarının başkanve yardımcıları, üyeler arasından kurulca seçilir. Başkanın yokluğunda kurula,başkan yardımcısı başkanlık eder.

            (Değişik fıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Koruma bölge kurulları, toplantıya katılması gereken üyelerin saltçoğunluğuyla toplanır ve toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile kararalırlar. (Değişik ikinci cümle: 8/8/2011-KHK-648/48 md. ) Ancak kararyeter sayısı dörtten az olamaz. Alınan kararlar bu Kanun ve ilke kararlarındakidayanakları ile bilimsel gerekçeleri belirtilerek yazılır.

(Değişikfıkra: 4/2/2009-5835/3 md.) Koruma bölge kurullarının teknik ve idari hizmetleri,koruma bölge kurulu müdürlükleri tarafından yürütülür. Üçten fazla koruma bölgekurulu bulunan illerde, kurullar arasında teknik ve idari işlerde koordinasyonusağlamak üzere koruma bölge kurulları koordinasyon müdürlüğü kurulur. Korumabölge kurulu müdürlükleri, koruma bölge kurulları koordinasyon müdürlüğünebağlı olarak çalışır.

 

–––––––––––––––––––

(1) 14/7/2004tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, 57 nci maddenin (c) bendindeyer alan “bir ay”ibaresi, “üç ay”; (d) bendinde yer alan “onamak” ibaresi,“karar almak”; (g) bendinde yer alan “ilgili” ibaresi, “sit alanlarınailişkin”olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

(2) Bu bent hükmünün uygulanmasında 19/10/1989 tarih ve 383 sayılı KHK`nin 25 incimaddesine bakınız.


5894-2

 

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Koruma bölge kurulu, belgeleri tam olarakkoruma bölge kuruluna ibraz edildiği tarihten itibaren, koruma amaçlı imarplânlarını en geç altı ay, uygulamaya yönelik projeleri ise en geç üç ay içindekarara bağlar.

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları,bunların koruma alanları ve sit alanlarında, 3194 sayılı İmar Kanununun 21 incimaddesi kapsamına giren ruhsata tâbi olmayan tadilat ve tamiratlar; özgün biçimve malzemeye uygun olarak, bünyesinde koruma, uygulama ve denetim bürolarıkurulmuş idarelerin izin ve denetimi ile yapılır. Bunların dışında her türlüinşaî ve fizikî müdahale koruma bölge kurulunun izni ile yapılır.

(Ek fıkra: 8/8/2011-KHK-648/48 md. ) Koruma, Uygulama ve Denetim Bürosu kurulmamış yerlerdetaşınmaz kültür varlıkları, bunların koruma alanları ve sit alanlarında, 3194sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tabi olmayantadilat ve tamiratlar koruma bölge kurulu müdürlüğünün izin ve denetimindeyapılır.

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.)Ancak, koruma amaçlı imar plânı onaylanmışsit alanlarında, taşınmaz kültür varlığının bulunduğu parseller dışındaki inşaîve fizikî müdahaleler, koruma amaçlı imar plânı hükümleri doğrultusunda,bünyesinde koruma, uygulama ve denetim büroları kurulmuş idarelerin izin vedenetimi ile yapılır.

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.) Vakıflar Genel Müdürlüğü idare vedenetiminde olan mazbut vakıfların veya mülhak vakıfların mülkiyetindeki kültürvarlıklarının 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına girenruhsata tâbi olmayan tadilat ve tamiratları, özgün biçim ve malzemeye uygunolarak Vakıflar Genel Müdürlüğünce yaptırılır.

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.)Taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ilebunların koruma alanlarında yapılan tadilat ve tamiratlara ilişkin uygulamaöncesi ve sonrasına ait rapor ve belgeleri, ilgili idareler ve Vakıflar GenelMüdürlüğünce ilgili koruma bölge kurulu müdürlüklerine gönderilir.

(Ekfıkra: 14/7/2004 - 5226/11 md.)Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlarBakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.

            Koruma  Bölge Kurullarının oluşumu:

            Madde 58 – (Değişik: 17/6/1987 - 3386/15 md.)

            Koruma  Bölge Kurulları aşağıda belirtilen üyelerden oluşur;

            a) Arkeoloji, sanat tarihi, hukuk, mimari ve şehir plancılığı konularındauzmanlaşmış kişiler arasından Bakanlıkça seçilecek yedi temsilci, (1)(2)

            b) (Mülga: 8/8/2011-KHK-648/49 md. )

            c) Görüşülecek konu, belediye sınırları içinde ise ilgili belediye başkanı veyateknik temsilcisi, dışında ise ilgili valilikçe seçilecek teknik temsilci,

 

            d) Görüşülecek konu, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile ilgili ise Bayındırlıkve İskan Müdürlüğünden bir teknik temsilci, (1)

––––––––––––––––––

(1) 14/7/2004tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, 58 inci maddenin (a)bendinde yer alan “müzecilik”ibaresi, “hukuk”; “üç” ibaresi,“beş”; (d) bendindeyer alan “iki” ibaresi, “bir”; (f) bendinde yer alan “Orman Genel Müdürlüğü”ibaresi, “Çevre ve Orman Bakanlığı” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

(2) 8/8/2011tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 49 uncu maddesi ile bu bentte yer alan “beş”ibaresi “yedi” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.


5895

 

             e) Görüşülecek konu, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile ilgiliise Vakıflar bölge müdürü veya teknik temsilcisi,

             f) Görüşülecek konu, Çevre ve Orman  Bakanlığı ileilgili ise konuyla ilgili teknik temsilci. (1)

    g) (Ek:14/7/2004 – 5226/12 md.)Görüşülecek konunun müze müdürlüğünü ilgilendirmesi halinde ilgili müze müdürü.

             Ayrıca kurula oy hakkı olmamak kaydıyla danışman uzmançağırılabilir.

(Değişik fıkra: 8/8/2011-KHK-648/49 md. )Koruma bölge kurulunun gündemiyle ilgili meslek odaları, koruma bölgekurulu müdürlüğünün davetiyle toplantılara gözlemci olarak katılabilir.

             Madde 59 – 60 –(Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)

           Kararlara uyma zorunluluğu(2)

             Madde 61 –(Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.;Yeniden düzenleme:14/7/2004 – 5226/13 md.)

Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek vetüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarınauymak zorundadır. Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları Resmî Gazetedeyayımlanır.

(Değişik fıkra : 8/8/2011-KHK-648/50 md.) Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamukurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar,Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulugündemine alınır.

(Değişik fıkra : 8/8/2011-KHK-648/50 md.) Bu itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir veen geç üç ay içinde karara bağlanır. Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itirazkonuları ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Koruma Yüksek Kurulunayapılacak itirazlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklebelirlenir.

             KurulÜyelerinin yolluk ve gündelikleri:

             Madde 62 – KorumaYüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulları üyelerinden umumi harcırah hükümlerinetabi bulunanların kurul toplantıları için memuriyet mahalleri dışındakiseyahatlerinde yol giderleri ve gündelik, tabii üyelere mensup olduklarıkurumlarınca; diğer üyelere, Kültür ve Turizm Bakanlığınca ödenir.

             Kurullarlailgili yönetmelik:

             Madde 63 – YüksekKurul ile Bölge Kurullarının görev, yetki ve sorumlulukları ile bu Kurullarınkendi aralarındaki ve Kültür ve Turizm Bakanlığıyla olan ilişkileri biryönetmelikle düzenlenir.

––––––––––––––––––

(1)14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle, 58 inci maddenin(a) bendinde yer alan “müzecilik”ibaresi, “hukuk”; “üç” ibaresi,“beş”; (d)bendinde yer alan “iki” ibaresi, “bir”; (f) bendinde yer alan “Orman GenelMüdürlüğü” ibaresi, “Çevre ve Orman Bakanlığı” olarak değiştirilmiş ve metneişlenmiştir.

(2)Bu madde başlığı maddeyi yeniden düzenleyen 5226 sayılı Kanunun 13 üncümaddesiyle düzenlenmiştir.


5896

 

ALTINCIBÖLÜM

İkramiye veCezalar

            Kültür varlıklarını bulanlara verilecek ikramiye:

            Madde 64 – Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yer üstünde, yer altındave su altında bulunan taşınır kültür varlıklarını 4 üncü maddede yazılı makamve mercilere, aynı maddede yazılı süreler içerisinde haber verenlere:

            a) Bulunan varlık, bunların mülkü içinde ise bu Kanunun 24 üncü ve 25 incimaddeleri uygulanır. Ayrıca ikramiye verilmez.

            b) Bulunan varlık başkasının mülkü içinde ise Kültür ve Turizm Bakanlığıncavarlığın değeri dikkate alınarak, takdir olunacak bedelin % 80`i ikramiyeolarak bulan ile mülk sahibi arasında yarı yarıya paylaştırılır.

            c) Kültür varlığı Devlete ait arazide bulunmuş ise, takdir olunacak bedelin %40`ı bulana ikramiye olarak verilir.

            d) Nerede bulunursa bulunsun haber verilen kültür varlığı korunması gereklinitelikte olmadığı takdirde haber verenlere bu Kanunun 25 inci maddesindekiişlem uygulanır. Ayrıca ikramiye verilmez.

            e) Nerede olursa olsun yeni bulunup da 4 üncü maddede yazılı süreler içindehaber verilmediğinden dolayı gizlenmiş sayılan kültür varlıklarını haberverenler ile, bunları yakalayan kamu görevlilerine, 1905 sayılı "Menkul veGayrimenkul Emval ile Bunların İntifa Haklarının ve Daimi VergilerinMektumlarını Haber verenlere Verilecek İkramiyelere Dair Kanun"da taşınırmallar için gösterilen oranlar dahilinde tespit edilen bedel ikramiye olarakverilir.

            f) Yukarıdaki fıkralardan herhangi biri uyarınca kültür varlıklarını bulan,haber veren veya yakalayan kişiler birden fazla ise verilecek ikramiyelerbunlar arasında eşit olarak paylaştırılır.

            g) Yukarda belirtilen ikramiyelerin tahakkuk ve tediyesine ait işlemler Maliyeve Kültür ve Turizm bakanlıklarınca birlikte hazırlanacak yönetmelik esaslarınagöre yapılır.

             Cezalar:

             Madde65 – (Değişik: 8/10/2013-6498/3 md.)

Tescil edilen sit alanları vekorunması gerekli taşınmaz kültür vetabiat varlıkları ile korunma alanlarının buKanuna göre tebliğ veya ilan edilmiş olmasına rağmen yıkılmasına,bozulmasına, tahribine, yok olmasına veyaher ne suretle olursa olsun zarar görmesine kastensebebiyet verenler ile (…) (1) izin alınmaksızın inşaî vefiziki müdahale yapanlar veya yaptıranlar,iki yıldan beş yılakadar hapis ve beş bin güne kadar adli paracezasıyla cezalandırılır. (1)

Bu Kanuna aykırı olarakyıkma veya imar izni verenler, iki yıldan beş yılakadar hapis ve beş bin güne kadar adli paracezasıyla cezalandırılır.

Birinci ve ikinci fıkralardabelirtilen fiiller, korunması gerekli kültür vetabiat varlığını yurt dışına kaçırmakamacıyla işlenmiş iseverilecek cezalar bir kat artırılır.

–––––––––––––––––––

(1)20/8/2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle, bu fıkrada yeralan “koruma bölge kurullarından” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.


5896-1

 

(Değişik dördüncü fıkra: 20/8/2016-6745/25md.) Taşınmaz kültür ve tabiatvarlıkları ile bunların koruma alanları ve sit alanlarında, 3194 sayılı İmarKanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tabi olmayan tadilat vetamiratları, kültür varlıkları yönünden bünyesinde koruma, uygulama ve denetimbüroları kurulmuş yerlerde yetkili idarelerden, koruma, uygulama ve denetimbüroları kurulmamış yerlerde koruma bölge kurulu müdürlüklerinden; tabiatvarlıkları ve doğal sit alanları yönünden ise çevre ve şehircilik ilmüdürlüklerinden izin almaksızın ya da izne aykırı olarak yapanlar veyayaptıranlar, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ilecezalandırılır.

             Usulsüz belgeverenler, ilan ve tebligat yapanlar:

             Madde 66 – (Değişik: 23/1/2008-5728/409md.)

Bu Kanunun 16 ncı maddesinde yer alan yasaklara aykırıolarak belge verenler, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığıtakdirde, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile; bu Kanunun 7nci maddesinde yer alan ilan veya tebligatı bilerek, süresinde usulüne uygunyapmayanlar ise, üç aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası ilecezalandırılırlar.

                         Haber verme sorumluluğuna  ve kültür varlığıticaretine aykırı hareket edenler (1)

Madde67 – (Değişik: 23/1/2008-5728/410 md.)

Kültür ve tabiat varlıklarıyla ilgili olarak bildirimyükümlülüğüne mazereti olmaksızın ve bilerek aykırı hareket eden kişi, altıaydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bildirimi yapılmamış olan kültür ve tabiat varlığını satışaarzeden, satan, veren, satın alan, kabul eden kişi iki yıldan beş yıla kadarhapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, budurumda birinci fıkrada tanımlanan suçtan dolayı ayrıca cezaya hükmolunmaz.

Ticareti yasak olmayan taşınır kültür varlıklarının izinsizolarak ticaretini yapan kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılır.

Yurt dışına çıkarma yasağına aykırıhareket edenler:

             Madde 68 – (Değişik:23/1/2008-5728/411 md.)

Kültür ve tabiat varlıklarını bu Kanuna aykırı olarak yurtdışına çıkaran kişi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis ve beşbin güne kadaradlî para cezası ile cezalandırılır.

             Tetkikve kontrole muhalefet:

             Madde69 – (Değişik: 23/1/2008-5728/412md.)

Bu Kanunun 29 uncu maddesinde yer alan tetkik ve kontrolemuhalefet edenler ile 41 inci maddede yer alan nakil işlerine aykırı hareketedenler altı aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası ilecezalandırılırlar.

             Özelmülkiyete konu olanlar:

             Madde 70 – (Değişik: 23/1/2008-5728/413md.)

Bu Kanunun 24 üncü maddesine aykırı hareket edenler biryıldan üç yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezası ilecezalandırılırlar.

             Kazı,sondaj ve araştırmaya ilişkin hükümlere aykırı hareket:

             Madde 71 – (Değişik: 23/1/2008-5728/414md.)

Bu Kanunun 38, 42 ve 43 üncü maddelerine aykırı hareketedenler yüz günden az olmamak üzere adlî para cezasıyla cezalandırılırlar.

––––––––––––––

(1) Bu maddebaşlığı “Haber verme sorumluluğuna - kültür varlığı ticaretine ve ikametgahıticarethane olarak gösterme yasağına aykırı hareket edenler:” iken, 23/1/2008tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 410 uncu maddesiyle metne işlendiği şekildedeğiştirilmiştir.


5896-2

 

  Kamu personeline ilişkin kararlar:

   Madde 72 – Bu Kanunun uygulanmasında, görevli kamu personelihakkında yapılacak iş ve işlemler ve alınacak her türlü kararlar ve bukararlara karşı yapılacak itirazlar, öncelikle incelenir ve sonuçlandırılır.

   Özelmüze ve koleksiyonculara ilişkin hükümlere aykırı hareket:

   Madde 73 – (Değişik:23/1/2008-5728/415 md.)

Bu Kanunun 26 ve30 uncu maddelerine aykırı davrananlara, suç daha ağır bir cezayıgerektirmiyorsa üç aydan bir yıla kadar hapis ve adlî para cezası verilir.

   İzinsizaraştırma, kazı ve sondaj yapanlar:

   Madde 74 –(Değişik:23/1/2008-5728/416 md.)

Kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veyasondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna görekorunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biriindirilir.

İzinsiz olarak define araştıranlar, üç aydan iki yıla kadarhapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, bu fiillerin yurt dışına kültürvarlıklarını kaçırma amacıyla veya  kültür varlıklarının korunmasındagörevli kişiler tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza iki katına kadarartırılır.

Kişinin bu maddede tanımlanan suçları işlemek suretiylebulduğu kültür varlığını soruşturma başlamadan önce mahallî mülkî amire teslimetmesi hâlinde, mahkeme verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapabilir.

İzinsiz olarak define araştıran kişinin, hakkındakovuşturma başlayıncaya kadar, kendisini bu fiili işlemeye gerekli cihazlarıtemin etmek suretiyle sevk eden kişilerin kimliklerini açıklaması veyakalanmasını sağlaması hâlinde, mahkeme verilecek cezada indirim yapabileceğigibi, ceza verilmesine yer olmadığına da karar verebilir.

Elkoyma ve müzeye teslim (1)

   Madde 75 – (Değişik:23/1/2008-5728/417 md.)

Bu Kanunkapsamında kalan suçlar nedeniyle elkonulan taşınır kültür ve tabiat varlıklarımüzeye teslim edilir.

                                                  YEDİNCİBÖLÜM

                                                     DiğerHükümler

   Yürürlüktenkaldırılan kanunlar:

   Madde 76 – 28/2/1960 tarih ve 7463 sayılı "Hususi ŞahıslaraAit Eski Eserlerle Tarihi Abidelerin istimlaki Hakkında Kanun"; 25/4/1973tarih ve 1710 sayılı "Eski Eserler Kanunu"; 2/7/1951 tarih ve 5805sayılı "Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Teşkiline veVazifelerine Dair Kanun" ile 18/6/1973 tarih ve 1741 sayılı"Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Teşkiline veVazifelerine Dair 2 Temmuz 1951 tarihli ve 5805 sayılı Kanunda BazıDeğişiklikler Yapılması Hakkında Kanun" yürürlükten kaldırılmıştır.

   Ek Madde 1 – (17/6/1987 tarih ve 3386 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ileeklenen ek madde hükmü olup teselsül için numaralandırılmıştır.;Değişik:14/7/2004– 5226/17 md.)

   Bu Kanunda yer alan "KorumaKurulu" ibareleri "koruma bölge kurulu" olarak değiştirilmiştir.

––––––––––––––––

(1) Bu maddebaşlığı “Cezaların artırılması:” iken, 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun417 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

 


5897

 

Alan yönetimi, müzeyönetimi ve anıt eser kurulu

EkMadde 2 – (Ek:14/7/2004 – 5226/17 md.)

Yönetimalanlarında alan yönetimi, ulusal nitelikli müzelerde ise müze yönetimi, anıteserlerde anıt eser kurulu kurulur.

a) (Değişik birinci paragraf:20/8/2016-6745/26 md.) Yönetim alanları ile bunların bağlantı noktalarınınkorunması, değerlendirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla Bakanlıkça yönetimplanı taslağı hazırlanır veya hazırlattırılır. Bakanlık, yönetim planlarınınhazırlanmasına ilişkin olarak alanla ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ileher türlü işbirliği yapabilir.

(Değişik ikinci paragraf: 20/8/2016-6745/26 md.) Hazırlanan taslağın karara bağlanması ve uygulanmasıkonusunda önerilerde bulunmak amacıyla alanda mülkiyet hakkı bulunanlardan,meslek odaları ve sivil toplum örgütleri üyeleri ile üniversitelerin ilgilibölümlerinin öğretim üyelerinden Bakanlıkça bir danışma kurulu oluşturulur.

Eşgüdümünsağlanması amacıyla (…) (1) Bakanlıkça bir alan başkanı belirlenir. (Ek iki cümle: 20/8/2016-6745/26 md.) Alan başkanının görev süresi üç yıldır. Görev süresi sonaeren alan başkanı Bakanlıkça tekrar atanabilir. Alan başkanlığı görevini fiilenyürütenlere, Devlet memurları aylık katsayısının (20000) gösterge rakamı ileçarpımı sonucu bulunacak tutarı aşmamak kaydıyla Bakan tarafından belirlenecekmiktarda, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaksızın çalışmayıtakip eden her ay başında Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesiMerkez Müdürlüğü bütçesinden ödeme yapılır. (1)

Bakanlıktarafından hizmetine ihtiyaç duyulan idarelerin birer temsilcisi ve danışmakurulunca seçilecek iki üyenin katılımıyla eşgüdüm ve denetleme kurulu kurulur.Alan başkanı, kurulun da başkanıdır. Kurul, bu taslağı inceleyip mutabakatavarmak suretiyle yönetim plânını altı ay içerisinde onaylamaya ve bu plânınuygulanmasını denetlemeye yetkilidir. (2)

Kurulundenetim görevini yerine getirebilmesi amacıyla ilgili kurum uzman personelindenve denetim elemanlarından oluşan bir denetim birimi kurulabilir. Bu birim,ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile üçüncü kişilerden yönetim plânı veuygulaması ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir.

Kamukurum ve kuruluşları, belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, eşgüdüm vedenetleme kurulunca onaylanan yönetim plânına uymak, ilgili idareler, plânkapsamındaki hizmetlere öncelik vermek ve bu amaçla bütçelerine gerekliödenekleri ayırmak zorundadır.

b)Bakanlıkça belirlenen ulusal nitelikli müzelerde, müze başkanı ve ona bağlımüze müdürü ile işletme müdürü ve müze kurulundan oluşan müze yönetimi kurulur.

Müzelerde;kayıt, tescil, envanter, depolama, eserlerin her türlü bakım ve onarımı,sergilenmesi ve korunması, kültürel, eğitim ve bilimsel faaliyetler müze müdürütarafından; tanıtım, satış üniteleri yönetimi, etkinlik organizasyonu,ziyaretçi yönetimi, çevre düzenlemesi, bakım-onarım, temizlik işleri işletmemüdürü tarafından yürütülür.

Müzebaşkanı, kendisine bağlı müdürlüklerin faaliyetlerinin eşgüdüm ve denetimi ilemüzenin ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlar nezdinde temsilineyetkilidir.

Müzebaşkanlığı görevini yürütmek üzere; arkeoloji, sanat tarihi, antropoloji,etnoloji, iktisat, işletme, kamu yönetimi gibi dallarda eğitim görmüş kimselerarasından Bakanlıkça bir müze başkanı atanır.

Tümmüzelerde o müzeye münhasıran ayrıca müze kurulu oluşturulur. Müze kurulumüzenin bulunduğu yerdeki üniversitelerin ilgili bölümlerinden öğretim üyeleri,meslek odaları, sivil toplum örgütü temsilcileri ve yerel yönetimlerintemsilcileri ile müzeye bağışta bulunanlardan Bakanlıkça uygun görülenkişilerden oluşur. Müze kurulu, bünyesinden bir başkan seçer.

–––––––––––––––––––

(1)  20/8/2016tarihli ve 6745 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle, bu paragrafın birinci cümlesindeyer alan “, kentsel sitlerde ilgili belediye diğer yerlerde” ibaresi maddemetninden çıkarılmış, aynı paragrafın ikinci cümlesinde yer alan “Bakanlıkçabelirlenen alan” ibaresi “Alan” şeklinde, “Kültür Bakanlığı” ibaresi “Kültür veTurizm Bakanlığı” şeklinde değiştirilmiştir.

(2) 20/8/2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle, buparagrafın  birinci cümlesinde yer alan“Yönetim plân taslağı kapsamında” ibaresi “Bakanlık tarafından” şeklindedeğiştirilmiştir.

 


5898

 

Müzekurulunun görüşleri doğrultusunda müze için mekansal ve fiziksel gelişim,tematik gelişim ve vizyon, eser, koleksiyon korunması ve geliştirilmesi,tanıtım ve teşhir gibi konuları kapsayan yıllık ve beş yıllık koruma vegeliştirme projesi hazırlanır. Koruma ve geliştirme projesi kapsamındauygulamaları denetlemek, müzenin tanıtımını yapmak, müzeye bağış toplamak,onursal müze dostu ödülü vermek müze kurulunun yetkisindedir. Müze kurulumüzenin işleyişine dair her yıl düzenli olarak rapor hazırlar. Bakanlık buraporları değerlendirmeye almak zorundadır.

c)Taşınmaz kültür varlığı niteliğindeki anıt eserler için ise, o esere münhasıranıt eser kurulu oluşturulur. Kurul; eserin bulunduğu yerdeki üniversitelerinilgili bölümlerinden öğretim üyeleri, meslek odaları, sivil toplum örgütütemsilcileri ve yerel yönetimlerin temsilcileri ile eserin korunması vegeliştirilmesi için bağışta bulunanlardan Bakanlıkça uygun görülen kimseler ilebu eserler için tasarruf yetkisine sahip idarenin temsilcisinden oluşur. İlgiliidarenin temsilcisi bu kurulun başkanıdır.

Kurul,eser için mekansal ve fiziksel gelişim, tematik gelişim ve vizyon, eserinkorunması ve geliştirilmesi, tanıtım ve teşhir gibi konuları kapsayan yıllık vebeş yıllık koruma ve geliştirme projesi hazırlar. Koruma ve geliştirme projesikapsamındaki uygulamalar, anıt eserin tanıtımını yapmak, anıt eser için bağıştoplamak, onursal ödüller vermek anıt eser kurulunun yetkisindedir. Kurul;eserin korunması, yaşatılması ve geliştirilmesine ilişkin her yıl düzenliolarak rapor hazırlar. İlgili idareler bu raporları değerlendirmeye almakzorundadır.

Bumaddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak biryönetmelikle düzenlenir.

EkMadde 3 – (Ek:14/7/2004 – 5226/17 md.)

383sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun HükmündeKararname, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu,4533 sayılı Gelibolu Yarımadası Tarihi Millî Parkı Kanunu ile belirlenenalanlarda ek-2 maddenin (a) fıkrası hükümleri uygulanmaz.

Ek Madde 4 – (Ek: 8/8/2011-KHK-648/51md. ) (1)

Taşınır tabiat varlıkları hariç tabiatvarlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgiliolarak bu Kanunda öngörülen iş, işlem ve kararlar bakımından görevli ve yetkilibakanlık, Çevre ve Şehircilik Bakanlığıdır.

Tabiat varlıkları, doğal sit alanları vebunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili hususlarda karar almak ve bu Kanundaöngörülen diğer iş ve işlemlerde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yardımcı olmaküzere; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı merkez teşkilatı bünyesinde Çevre veŞehircilik Bakanlığı Müsteşarının veya ilgili Müsteşar Yardımcısınınbaşkanlığında, söz konusu varlıkların ve alanların özelliklerine göre konusundauzmanlaşmış mimar veya şehir plancısı, orman veya çevre mühendisi (1) vehukukçular ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun görülecek uzmanlardanTabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve taşrada (…)(1) aynımeslek alanlarından yeterli sayıda uzmanın katılması suretiyle yeteri kadarTabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu teşkil edilir. Bu komisyonların iş,işlem ve kararları konusunda, bu Kanunun Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölgekurulları ile ilgili hükümleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan ilkekararları çerçevesinde kıyasen uygulanır.

 

–––––––––––––––––––––––––––––––

 (1) 11/10/2011 tarihli ve 662 sayılı KHK’nin 15 incimaddesiyle, bu maddenin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yeralan “Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürü, söz konusu varlıkların vealanların özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış biolog, peyzaj mimarı,ziraat, çevre, orman ve su ürünleri mühendisleri” ibaresi, “söz konusuvarlıkların ve alanların özelliklerine göre konusunda uzmanlaşmış mimar veyaşehir plancısı, orman veya çevre mühendisi” şeklinde değiştirilmiş ve aynıcümlede yer alan “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı temsilcisinin başkanlığında,”ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.

 

 


5898-1

 

Bu Kanunda Koruma Yüksek Kuruluncaalınması öngörülen kararlar, tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlarailişkin koruma alanları bakımından Koruma Merkez Komisyonunca, koruma bölgekurullarınca alınması öngörülen kararlar koruma bölge komisyonlarınca alınır veÇevre ve Şehircilik Bakanlığının onayıyla yürürlüğe konulur.

Bu Kanunda ve diğer mevzuatta tabiatvarlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımındanKoruma Yüksek Kuruluna ve koruma bölge kurullarına yapılan atıflar ilgisinegöre Koruma Merkez Komisyonuna ve koruma bölge komisyonlarına yapılmış sayılırve ilgili maddelerde geçen Koruma Yüksek Kurulundan Koruma Merkez Komisyonu vekoruma bölge kurullarından koruma bölge komisyonları anlaşılır.

(Ekfıkra: 23/8/2011-KHK-653/18 md. )TabiatVarlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ile Tabiat Varlıklarını Koruma BölgeKomisyonlarında görev alanlara 55 inci maddede belirtilen esaslar çerçevesindehuzur hakkı ödenir.

Tabiatvarlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları ile ilgiliiş, işlem ve kararlara ilişkin usul ve esaslar ile bu konularda görev yapacakkomisyonların teşkili, çalışma usul ve esasları Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.

Ek Madde5 – (Ek: 20/8/2016-6745/27 md.)

Bakanlıkçayapılan veya yaptırılan her türlü proje ve uygulamalarda bu Kanun ile koruma,uygulama ve denetim bürolarına verilmiş olan görev ve yetkiler, koruma bölgekurulu müdürlükleri tarafından kullanılır.

Ek Madde6 – (Ek: 20/8/2016-6745/28 md.)

Kamu düzeniveya güvenliğinin olağan hayatı durduracak veya kesintiye uğratacak şekildebozulduğu ya da doğal afet yaşanan yerlerde özel mülkiyette bulunan korunmasıgerekli taşınmaz kültür varlıklarının onarımı ile restorasyonuna yönelik projeve uygulama işleri maliklerinin ve diğer ilgililerin muvafakatı aranmaksızın vebedelsiz olarak Bakanlık tarafından gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda yürütülenproje ve uygulama işlerinden bir mali yıl içinde tamamlanması mümkün olmayanlariçin dört yılı geçmemek üzere gelecek yıllara yaygın yüklenmeye girişilebilir.

Geçici Madde 1 – Bu Kanunun 7 nci maddesine göretespit ve tescil işlemleri yapılırken, 19 uncu yüzyıl sonuna kadar olan dönemeait taşınmaz kültür varlıklarının malikleri, bunların korunmalarına gerekolmadığının tespitini Kültür ve Turizm Bakanlığından isteyebilirler. Kültür veTurizm Bakanlığı yönetmeliğe uygun bilgileri içeren bu başvuruları,görevlendirdiği uzmanlara incelettirerek, en geç üç ay içinde, Yüksek Kurulailetir. Yüksek Kurul en geç altı ay içinde konuyu inceleyip karara bağlar.

            Geçici Madde 2 – Gerçek ve tüzelkişiler, koleksiyoncular, bu Kanuna göreçıkarılacak yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde, ellerindebulunan korunması gerekli taşınır kültür ve tabiat varlıklarını, menşegöstermeksizin, 24 ve 25 inci maddelere göre Devlet müzelerine satabilir veyaenvanter defterlerine kayıt ederek en yakın müzeye onaylatmaları şartıylaKanunun 24 üncü maddesi hükmünden yararlanabilirler.

            Geçici Madde 3 – (Değişik: 14/7/2004 - 5226/16 md.)

Kültürve tabiat varlıklarını koruma kurulları, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kültürve tabiat varlıklarını koruma bölge kurullarına, Kültür Varlıklarını KorumaBölge Kurulu büro müdürlükleri, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte KültürVarlıklarını Koruma Bölge Kurulu müdürlüklerine dönüşür.

Kanundabelirtilen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içindeçıkarılır. Bu düzenlemeler yapılıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanunaaykırı olmayan hükümleri uygulanır.


5899

 

            Geçici Madde  4 – (Mülga: 17/6/1987 - 3386/18 md.)

            Geçici Madde 5 – BuKanunda belirtilen yönetmelikler, Kanunun yayımlanmasından itibaren en geç altıay içinde hazırlanarak yürürlüğe konur.

            Bu yönetmelikler Resmi Gazetede yayımlanır.

            Geçici Madde 6 – Genel Kadro Kanunu çıkıncaya kadar, bölge kurullarıiçin bu Kanuna ekli bulunan kadro cetveli uygulanır.

            Geçici Madde 7 –  (Ek: 22/5/2007-5663/2 md.)

            Kadastrosu devameden taşınmazların sınırlandırma ve tespiti işleri ile devam eden davalarda dabu Kanunun 11 inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanır. Sınırlandırma vetespitleri henüz askı ilanına alınmamış taşınmazların kadastro tutanaklarıkadastro komisyonuna intikal ettirilmek suretiyle bu Kanunun 11 inci maddesininbirinci fıkrasına uygun hale getirilir. 27/7/2004 tarihinden itibaren yapılankadastro çalışmaları sonucu zilyetlik şartları oluştuğu halde sit alanlarındakalması nedeniyle Hazine adına tespit ve tescili yapılmış taşınmazlardan 1 ve 2nci derece arkeolojik sit alanları dışında kalan sit alanlarındaki taşınmazlarınkadastro tutanaklarında zilyet veya hak sahibi olarak belirtilen kişilerin veyamirasçılarının, Kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde mahalliMaliye kuruluşlarına müracaatları halinde Maliye kuruluşunun talebi ile harcatâbi olmadan re`sen ilgilisi adına tescilleri yapılır.

            Geçici Madde 8 –  (Ek: 4/2/2009-5835/4md.)

            11/3/2005 tarihinden önce bir şekildekoleksiyoncular tarafından edinilmiş ve bağlı bulunduğu müzedeki envanterdefterine kaydı yaptırılmış taşınmaz kültür varlıkları, koleksiyonculararasında hiçbir surette değiştirilemez ve satılamaz. Ancak bu taşınmaz kültürvarlıklarından; müze ve ören yerlerindeki eserlerin bütünleyicisi olduğu tespitedilen parçalar ile müze koleksiyonlarını tamamlar nitelikte olanları Kültür veTurizm Bakanlığının bedelsiz olarak alma hakkı saklıdır.

Geçici Madde 9 – (Ek: 8/8/2011-KHK-648/52 md. )

Tabiat varlıkları, doğal sit alanları vebunlara ilişkin koruma alanları ile ilgili olarak Çevre ve ŞehircilikBakanlığınca hazırlanması öngörülen yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, bumaddenin yürürlüğe girmesinden önce yürürlüğe girmiş olan yönetmeliklerin buKanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devamedilir.

Geçici Madde 10 – (Ek: 8/8/2011-KHK-648/52 md. )

Koruma bölge kurullarının mevcutüyelerinin görevleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sona erer.

Geçici Madde 11 – (Ek: 20/8/2016-6745/29 md.)

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihtegörev yapmakta olan alan başkanları, danışma kurulu üyeleri ile eşgüdüm vedenetleme kurulu üyelerinin görevleri sona erer. Görevi sona erenlerin yerinebu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içindeBakanlıkça görevlendirme yapılır.

            Yürürlük:

            Madde 77 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Yürütme:

            Madde 78 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


5900

 

BÖLGEKURULLARININ KADROLARINA İLİŞKİN CETVEL

 

Unvan                                               Sınıfı              Derece              Adet                Ek Gösterge

 

BölgeKurulu BüroMüdürü             GİH                    2                      8                      + 200

MüdürYardımcısı                            GİH                    3                    16                      + 100

Uzman                                             GİH                    3                    16                      + 100

Y.Mimar -Mimar                            THS                    3                    16

Y.Mimar -Mimar                            THS                    8                    24

ŞehirPlancısı                                    THS                    8                    24

Ressam                                             THS                  10                      8

Memur                                              GİH                  13                    40

Daktilo                                              GİH                  14                    32

Şoför                                                 GİH                  14                      8

Odacı                                                YHS                  14                    24       


                 

MEVZUAT BÖLÜMÜNÜN KURALLARI:
Burada yer alan içerik sadece siz ziyaretçilerimize Yerel Yönetimler ile ilgili tüm mevzuata toplu olarak erişim sağlamak amacıyla derlenmiştir. Mevzuat bölümü güncel tutulmaya çalışılmaktadır. Ancak hukuki sorunların önemini dikkate alarak lütfen ayrıntılı ve güncel tüze için mevzuat.basbakanlik.gov.tr, www.yargitay.gov.tr veya www.danistay.gov.tr adreslerini ziyaret ediniz.

YAYINLAR Kitaplar

BELEDİYELERİN SINIRLARI

TÜRKİYE`DE ULUSAL VE YEREL PLANLAMA İLİŞKİLERİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

YEREL YÖNETİMLER İÇİN MAL ALIMI İHALELERİ KILAVUZU

Tüm Yayınlar
TODAİE (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) Yerel Yönetimler Merkezi
85. Cadde Yücetepe 06100, ÇANKAYA / ANKARA
"YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı" Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Yerel Yönetimler Merkezi'ne aittir. YerelNET'in içeriğini oluşturan bilgiler, uzmanların katkılarıyla hazırlanmıştır. Uzmanlar tarafından hazırlanan içeriğin hukuki sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. İlgili içeriğe istinaden idari ve mali sorumluluk gerektiren iş ve işlemlerin yapılması idarelerin kendi sorumluluğu altındadır. YerelNET'de yayımlanan veritabanının içerikleri, ilgili Kamu Kurumları tarafından sağlanmış ve Merkez tarafından güncelleştirilmiştir / güncelleştirilmektedir. Tüm Veritabanları 5.000'e yakın içerik sağlayıcı kullanıcımız tarafından güncel tutulmaktadır. İçerik sağlayıcı kullanıcılar tarafından (Belediye, İl Özel İdare, İlçe ve Birlik) girilen her türlü bilginin hukuki ve cezai sorumluk kendilerine ait olup TODAİE'ye sorumluluk hiçbir şekilde atfedilemez. Yoğun bir emek ve uzmanlık ürünü olan YerelNET'teki tüm bilgi ve materyal, ilgili yasaların koruması altındadır. YerelNET'e ait her türlü yazılım kodu, veritabanı içeriği ve görsel materyal kesinlikle kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz ve başka bir bilgisayara yüklenemez. TODAİE Yerel Yönetimler Merkezi, YerelNET içeriğinin kullanımı ile ilgili fikri ya da başka haklarını çiğneyen veya uygulanabilir diğer yasalara aykırı kullanım durumlarına karşı hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar. Yalnızca, ticari olmayan amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu tip kullanımımlarda bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu kaynak gösterilmesine karşın YerelNET'in yükümlülüğünde değildir. TODAİE - Yerel Yönetimler Merkezi her türlü sorumluluğu reddeder.

YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nün bir hizmeti olup T.C. Kalkınma Bakanlığı tarafından finansal açıdan desteklenmektedir.