T.C.

D A N I Ş T A Y

ALTINCI DAİRE

EsasNo : 2012/915

Karar No : 2013/8099

 Temyiz Eden (Davacı) : X

Vekili : X

 Karşı Taraf (Davalı) : X

Vekili : X

Vekili : X

 İstemin Özeti: İzmir 1. İdare Mahkemesince verilen 12/10/2011 tarihli, E:2011/1436,

K:2011/1383 sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

 İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ‘nın S avunmanın Özeti: Temyiz edilen kararda

bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması

gerektiği savunulmaktadır.

 K onak Belediye Başkanlığı ‘nın Savunmasının Özeti: Savunma verilmemiştir.

 Danıştay Tetkik Hakimi :X

Düşüncesi : Uygulama imar planı hazırlanmasına esas nazım

imar planı bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği

düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve

dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

Dava, İzmir, Konak, 2.Aziziye Mahallesi, 257 pafta, 2494 ada, 58 ve 60 parsel sayılı

taşınmazların yol ve yeşil alandan çıkarılarak konut alanına dönüştürülmesi istemiyle 1/5000 ölçekli

planda değişiklik yapılması isteminin zımnen reddine ilişkin işlem ile 1/1000 ölçekli plan

değişikliği isteminin reddine ilişkin 04.04.2005 tarihli, 4829 sayılı belediye meclisi kararının iptali

istemiyle açılmış; İdare Mahkemesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 04.05.2011 tarihli,

E:2009/11162, K:2011/1135 sayılı bozma kararına uyularak, İzmir 2. İdare Mahkemesinin

E:2011/1616 sayılı dosyasının birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın

1/25.000 ölçekli İzmir Kentsel Bölge Nazım İmar Planında kentsel yerleşik (meskun) alanda

kaldığı, taşınmazların bulunduğu alana ilişkin olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığı,

davacının talebi üzerine (parsel bazında), idarenin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapması

konusunda yargı kararı ile zorlanamayacağı, olmayan 1/5.000 ölçekli nazım imar planın,

değişikliğinin de söz konusu olamayacağı, dava konusu taşınmazların bulunduğu yerde yapılan

keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu bilirkişilerce hazırlananve İzmir 2. İdare Mahkemesinin sözü

edilen dosyasında yer alan bilirkişi raporunda, mevcut imar planında yol ve yeşil alanda kalan

taşınmazların konut alanına açılması yönündeki davacı talebinin şehircilik esasları, planlama

ilkeleri ve kamu yararına uygun olmadığının ayrıntılı bir şekilde belirtildiği, davacının imar

planlarında yol ve yeşil alanda kalan taşınmazların konut alanına açılması yönündeki imar planı

değişikliği isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemlerde, hukuka aykırılık bulunmadığı

gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

 

3194 sayılı İmar Kanunu‘nun 5. maddesinde "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre

düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş

olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin

gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının

gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi

hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen,

detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli

halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre

çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için

gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları

ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir. 

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu‘nun 7/b. maddesinde çevre düzeni planına

uygun olmak kaydıyla büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5000 ile 1/25000

arasındakiher ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak

büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmıştır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca arazi ve arsaların imar planlarında hangi

kullanıma ayrılacağı önceliklenazım imar planında belirlenmektedir. Nazım imar planında belirlenen

ana kararlar doğrultusunda arazi parçalarının genel kullanış biçimleri ve bölge tipleri belirlendikten

sonra planlamaya konu edilen alanın özelliklerine göre planlamayapılmaktadır.

1/5000 ölçeklinazım imar planları genel nitelikli planlardır. Bu planlarda arazi kullanımları

ile yerleşme alanları şematik olarakgösterildiğinden, nazım imar planına göre uygulama yapılamaz.

Bununla birlikte nazım imar planlarında kentsel alan kullanımı ve sosyal ve teknik donatı alanları

ayrıntılı olarak gösterilir.

Buna karşın 5216 sayılı Yasa gereğince hazırlanan 1/25000 ölçekli nazım imar planları ise

1/5000 ölçekli planlara göre daha az ayrıntı içeren planlardır. Plan Yapımına Ait Esaslara Dair

Yönetmelik eki lejant gösterimlerinde de yer aldığı üzere, 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarında

öngörülen mekansal kullanım kararları daha soyut ve genel niteliktedir. Bu planlardaalt ölçekli

planlara yön verenana ilke ve stratejiler belirlenerek bölgesel anlamda arazi kullanım

belirlemelerine yer verildiği, bölgesel kullanım kararlarının plan notlarıyla anlam kazandığı, 1/1000

ölçekli plan hazırlamaya yetecek düzeyde detaylı kullanımlara yer verilmeyen planlar olduğu

görülmektedir. 

1/25000 ölçekli nazım imar planı, daha soyut bilgileri ve plan kararlarını içeren bir plandır.

Söz konusu planda daha geniş alana ilişkin bilgiler ve plan kararları bulunur. 

Bu anlamda, 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarında plan sınırları içindeki ana arazi

kullanım kararlarının geliştirildiği, korunması gerekli doğal alanların belirlendiği, ana ulaşım

sisteminin kurgulandığı, 1/25.000 ölçeğinin teknik anlatımının gereği olarak düzenlemeye ilişkin

ayrıntıya gidilemediği; dolayısıyla arazi kullanım detayları alt ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar

planına devredildiğnden, alanın bütününü kapsayacak bir 1/5000 ölçekli nazım imar planının

yapılması gerekmektedir. 1/5000 ölçekli nazım imar planının, bir üst ölçekli plan olan 1/25.000

ölçekli nazım imar planına göre daha büyük ölçekli olduğundan, üst ölçekte alınan plan kararlarının

daha ayrıntılı olarak belirlenmesi ve bir alt ölçek olan 1/1000 ölçekliplanlara ışık tutacak bir biçimde

düzenlemesini teknik açıdan olanaklı kılan plandır. Başka bir deyişle 1/5000 ölçekte bir imar planı

düzenlenmesinin teknik açıdan kaçınılmaz olduğu, bunun imar mevzuatı açısından da gereklilik

olduğu açıktır.

Aksi halde, 1/25000 ölçekli planda öngörülen kullanım kararı doğrultusunda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hazırlanması halinde taşınmazların kullanım kararlarının somutlaşmasının

uygulama imar planına bırakılması sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu da kanunun öngördüğü şekilde

daha somut kullanım kararları üreten nazım imar planı bulunmadanplanlama yapılması sonucunu

doğuracaktır. Uyuşmazlıkta olduğu üzere, 1/25000 ölçekli planda meskun alan olarak belirlenen

bölge içerisinde sosyal teknik altyapı alanlarının ve konut alanlarının dağılımının ve yer seçiminin

ne şekilde olacağı, hangi ada ve parselleri kapsayacağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile

belirlenebilecektir. Bu durum kanunun öngördüğü nazım imar planı ve uygulama imar planı

hiyerarşik uyumuna aykırı olarak uygulama imar planı ile arazi kullanım kararlarınınbelirlenmesi

sonucunu doğuracaktır.

Kentsel planlamanın en temel unsurlarından birisi olan imar planların kademeli birlikteliği

ilkesine göre, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının uygun olması gereken üst ölçekli plan

kademeli olarak 1/5000 ölçeklinazım imar planıdır.Söz konusu planda, daha üst ölçekli 1/25000

ölçekli plana uygunluk göstermelidir. Hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan bir üst ölçekli plan

tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmelidir.Bu kapsamda 1/1000 ölçekli

uygulama imar planının, 1/5000 ölçekli nazım imar planı olmadan, sadeceözel niteliği olan 1/25000

ölçekli plan tarafından yönlendirilmesi imar mevzuatında öngörülen kademeli birliktelik ilkesine

uygun düşmez. 

Bu nedenle, imar mevzuatımızın öngördüğü planlama süreci doğrultusunda, 1/25.000

ölçekli nazım imar planı uyarınca hazırlanacak daha somut belirlemelere yer veren 1/5000 ölçekli

nazım imar planı sonrasında, buna uygun olarak uygulama imar planı hazırlanması suretiyle

uygulamaya geçilmesi gerekmektedir. 

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu planlamaya konu edilen taşınmazın imar planında

yol ve yeşil alanda kalması nedeniyle davalı idarelere başvuruda bulunularak plan değişikliği

yapılmasının talep edildiği, anılan başvuruların davalı idarelerce reddedildiği, taşınmazı da

kapsayan alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı, 1/25000 ölçekli nazım imar

planında taşınmazın kentsel yerleşim alanında kaldığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ise

kısmen yol ve yeşil alan olarak belirlendiği, davacı tarafından aynı istemle yapılan başvurunun

reddine ilişkin 29/07/2002 tarihli 79 sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla, 26.04.2002 tarihli,

3278 sayılı ilçe belediye başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılan davada İzmir 2. İdare

Mahkemesinin 21/09/2011 tarihli, E:2011/1616, K:2011/1178 sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin

iptaline karar verildiği, anılan kararın Dairemizin 04.11.2013 tarihli, E:2012/1039, K:2013/6293

sayılı kararıyla onandığı anlaşılmaktadır.

Olayda, taşınmazın kısmen yol ve yeşil alan olarak kullanılmasına ilişkin kararın 1/1000

ölçekli uygulama imar planında belirlendiği, davalı idareler tarafından 1/25000 ölçekli nazım imar

planında meskun alanda kaldığından bahisle 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli imar

planına uygun olduğunun ileri sürüldüğü, davalı büyükşehir belediye başkanlığı tarafından kabul

edilerek yürürlüğe konulan uygulama imar planı hazırlamaya esas teşkil edecek nitelikte 1/5000

ölçekli somut belirlemeler içeren nazım imar planı bulunmadığı, yukarıda açıklanan planlama

süreci çerçevesinde planlamanın sadece uygulama imar planı üretilmesi yoluyla sürdürüldüğü;

ancak davalı idarelerce 1/5000 ölçekli nazım imar planı varmış gibi davacının 1/5000 ölçekli nazım

imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği taleplerinin değerlendirildiği

görülmektedir. 

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde,planlama kademeleri bakımından 1/1000 ölçekli

uygulama imar planına yön veren ve somut arazi kullanım kararı getiren 1/5000 ölçekli nazım imar

planı üretilmeden, davacının 1/1000 ve 1/5000 ölçekli planlarda değişiklik yapılması isteminin,

mevcut 1/1000 ölçekli imar planı ölçeğinde değerlendirilmek suretiyle reddedilmesine ilişkin dava

konusu işlemlerde hukuka uyarlık; anılan işlemlerin hukuka uygun olduğu yolundaki mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

Diğer taraftan, Dairemizce verilen karar planlama sürecine ilişkin olduğu, davaya konu

taşınmazların sosyal donatı alanından çıkartılarak yapılaşmaya açılması anlamına gelmeyeceğinden,

davalı idare tarafından taşınmazı da kapsayan alanda uygulama imar planına esas olacak 1/5000

ölçekli nazım imar planı hazırlanırken taşınmazın kullanım kararı, arazinin mevcut yapısı, hali hazır

durumu, sosyal ve teknik alt yapı alanlarının yeterliliği gibi hususlar göz önüne alınarak şehircilik

ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı çerçevesinde yeniden belirlenebilecektir. 

Açıklanan nedenlerle, İzmir 1. İdare Mahkemesince verilen 12/10/2011 tarihli, E:2011/1436,

K:2011/1383 sayılı kararın BOZULMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, bu

kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık

olmak üzere, 09/12/2013 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

 

Başkan   Üye Üye Üye Üye

X X X X X


Kaynak: http://www.danistay.gov.tr/upload/guncelkarar/02_07_2014_080856.pdf

YAYINLAR Kitaplar

BELEDİYELERİN SINIRLARI

TÜRKİYE`DE ULUSAL VE YEREL PLANLAMA İLİŞKİLERİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

YEREL YÖNETİMLER İÇİN MAL ALIMI İHALELERİ KILAVUZU

Tüm Yayınlar
TODAİE (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) Yerel Yönetimler Merkezi
85. Cadde Yücetepe 06100, ÇANKAYA / ANKARA
"YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı" Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Yerel Yönetimler Merkezi'ne aittir. YerelNET'in içeriğini oluşturan bilgiler, uzmanların katkılarıyla hazırlanmıştır. Uzmanlar tarafından hazırlanan içeriğin hukuki sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. İlgili içeriğe istinaden idari ve mali sorumluluk gerektiren iş ve işlemlerin yapılması idarelerin kendi sorumluluğu altındadır. YerelNET'de yayımlanan veritabanının içerikleri, ilgili Kamu Kurumları tarafından sağlanmış ve Merkez tarafından güncelleştirilmiştir / güncelleştirilmektedir. Tüm Veritabanları 5.000'e yakın içerik sağlayıcı kullanıcımız tarafından güncel tutulmaktadır. İçerik sağlayıcı kullanıcılar tarafından (Belediye, İl Özel İdare, İlçe ve Birlik) girilen her türlü bilginin hukuki ve cezai sorumluk kendilerine ait olup TODAİE'ye sorumluluk hiçbir şekilde atfedilemez. Yoğun bir emek ve uzmanlık ürünü olan YerelNET'teki tüm bilgi ve materyal, ilgili yasaların koruması altındadır. YerelNET'e ait her türlü yazılım kodu, veritabanı içeriği ve görsel materyal kesinlikle kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz ve başka bir bilgisayara yüklenemez. TODAİE Yerel Yönetimler Merkezi, YerelNET içeriğinin kullanımı ile ilgili fikri ya da başka haklarını çiğneyen veya uygulanabilir diğer yasalara aykırı kullanım durumlarına karşı hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar. Yalnızca, ticari olmayan amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu tip kullanımımlarda bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu kaynak gösterilmesine karşın YerelNET'in yükümlülüğünde değildir. TODAİE - Yerel Yönetimler Merkezi her türlü sorumluluğu reddeder.

YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nün bir hizmeti olup T.C. Kalkınma Bakanlığı tarafından finansal açıdan desteklenmektedir.