375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesinde yer alan kural uyarınca imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinde, sözleşmenin tarafı olan Sendika üyeleri dışındaki çalışanlardan, sözleşmeden yararlanma karşılığında dayanışma aidatı adı altında kesintiler yapılacağı yolundaki kısıtlayıcı kurala yer verilmesinde normlar hiyerarşisine uygunluk bulunmadığı hakkında.

T.C.

D A N I Ş T A Y

Onbirinci Daire

Esas No: 2016/5

Karar No: 2016/2684


Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : İstanbul Büyükşehir

Belediyesi Başkanlığı

Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davacı) : Türkiye Yerel Yönetim Hizmetleri Kolu

Kamu Görevlileri Sendikası

Vekili : Av. …

İstemin Özeti : İstanbul 2. İdare Mahkemesince verilen

28.03.2012 tarihli ve E:2011/1661; K:2012/514 sayılı kararın; davalı İdare

tarafından, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : Enes Çengeloğlu

Düşüncesi : Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesine taraf olan

sendikanın dışında kalan sendikaların üyesi olan ve hiçbir sendikaya üye

olmayan kamu görevlilerinden dayanışma aidatı veya başka adlar altında

farklı oranlar üzerinden ödenti (aidat) alınmasına ilişkin düzenlemelerin,

sosyal denge tazminatının ödenmesinde aynı kadro veya pozisyonlarda

bulunan kamu görevlileri arasında ayrım (eşitsizlik) yaratacağından, dava

konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararının belirtilen gerekçe ile

sonucu itibarıyla onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onbirinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava, davacı sendika tarafından, davalı İdare ile Belediye ve Özel

İdare Çalışanları Birliği Sendikası arasında imzalan sosyal denge sözleşmesi

uyarınca, sosyal denge sözleşmesinden yararlanma şartı olarak üyelerinden

dayanışma aidatı kesilmesi uygulamasına son verilmesi isteğiyle yapılan

başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali

istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince; memur sendikaları ile belediye başkanlıkları

arasında, belediyede çalışan memurlara, 657 sayılı Yasada tanınan mali

haklar dışında para ödenmesi sonucunu doğuran ve Sosyal Denge

Tazminatı sözleşmesi adında bir sözleşme yapılmasına imkân

bulunmadığından, yasal dayanağı olmayan bir sözleşmeye istinaden

dayanışma aidatı kesintisi yapılmayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin

iptaline karar verilmiştir.

Davalı İdare tarafından, Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu

ileri sürülmekte ve temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Sosyal denge tazminatı, başlangıçta yalnızca toplu iş sözleşmesine

taraf işçilere ödenen; ancak yerel yönetimlerde çalışan işçilerle aynı yerde,

aynı nitelikte görev yapan kamu görevlilerine de, eşitsizlik oluşmasına engel

olmak amacıyla ve herhangi bir yasal dayanağı bulunmaksızın ödenmeye

başlanan bir parasal hak olarak uygulamada fiilen (de facto) doğmuştur.

Ancak konu, 11.04.2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete`de

yayımlanarak yürürlüğe giren 6289 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları

Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla yasal dayanağa kavuşmuş;

Kanunun 1. maddesiyle, "Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu"nun adı,

"Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu" olarak

değiştirilmiş; 33. maddesiyle, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye Ek

15. madde eklenmiş; 22. maddesiyle de, 4688 sayılı Kanun`un 32. maddesi

değiştirilmiştir.

6289 sayılı Kanun`un 33. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde

Kararnameye eklenen Ek 15. maddesinde, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile

il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu

görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge

tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri

Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede

belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile

ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri 

sendikası arasında anılan Kanun’da öngörülen hükümler çerçevesinde

yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği kuralına yer verilmiştir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme

Kanunu`nun "Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması" başlıklı 32.

maddesinde; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesi

hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine

belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel

idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde,

sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek

üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya

sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile

belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu

sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme

yapılabileceği, bu sözleşmenin bu Kanunun uygulanması bakımından toplu

sözleşme sayılmayacağı ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem

Kuruluna başvurulamayacağı kurala bağlanmıştır.

Yukarıda anılan mevzuatla sosyal denge tazminatı alan kamu

görevlilerinden dayanışma aidatı kesilmesine imkan sağlayan bir

düzenlemeye yer verilmediği, bu bakımdan kamu görevlilerinden herhangi

bir aidat kesintisi yapılamayacağı, nitekim yukarıda belirtilen ilgili mahalli

idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim

kurulu tarafından yetkilendirilecek temsilci ile sözleşme imzalanacağına

ilişkin düzenleme ile tanınan yetkinin sözleşme imzalanması safhasında

yürütülecek işlemler açısından hüküm ifade edeceği, anılan yetkiye dayalı

olarak Sosyal Denge Sözleşmesiyle, sözleşmeye taraf sendikaya aidat

ödenmesine yönelik bir yükümlülük getirilmesine olanak bulunmadığı,

sosyal denge tazminatından ancak, Kamu İşvereni Heyeti Başkanı ile

Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası temsilcisi arasında

imzalanan "Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklara

Dair Toplu Sözleşmesinin 5. maddesinde tespit edilen, görev yapılan birim

ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi,

kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre bir farklılığa

gidilebileceği; herhangi bir kriter oluşturularak sosyal denge tazminatından

kesinti yapılamayacağı açıktır.

Bu durumda, davacının, Sosyal Denge Sözleşmesini imzalamayan

sendika olduğu dikkate alındığında; sosyal denge sözleşmesinden

yararlanma şartı olarak üyelerinden dayanışma aidatı kesilmesi

uygulamasının iptal edilmesi isteğiyle yapılan başvurunun cevap verilmemek 

suretiyle reddine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka

uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile

Mahkeme kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile sonucu itibarıyla

onanmasına; temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı İdare üzerinde

bırakılmasına, kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde

Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 24.05.2016 tarihinde

oybirliği ile karar verildi.

Kaynak: http://www.danistay.gov.tr/upload/yayinlar/11_09_2017_105606.pdf

YAYINLAR Kitaplar

BELEDİYELERİN SINIRLARI

TÜRKİYE`DE ULUSAL VE YEREL PLANLAMA İLİŞKİLERİ: MERSİN İLİ ÖRNEĞİ

YEREL YÖNETİMLER İÇİN MAL ALIMI İHALELERİ KILAVUZU

Tüm Yayınlar
TODAİE (Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü) Yerel Yönetimler Merkezi
85. Cadde Yücetepe 06100, ÇANKAYA / ANKARA
"YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı" Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü (TODAİE) Yerel Yönetimler Merkezi'ne aittir. YerelNET'in içeriğini oluşturan bilgiler, uzmanların katkılarıyla hazırlanmıştır. Uzmanlar tarafından hazırlanan içeriğin hukuki sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. İlgili içeriğe istinaden idari ve mali sorumluluk gerektiren iş ve işlemlerin yapılması idarelerin kendi sorumluluğu altındadır. YerelNET'de yayımlanan veritabanının içerikleri, ilgili Kamu Kurumları tarafından sağlanmış ve Merkez tarafından güncelleştirilmiştir / güncelleştirilmektedir. Tüm Veritabanları 5.000'e yakın içerik sağlayıcı kullanıcımız tarafından güncel tutulmaktadır. İçerik sağlayıcı kullanıcılar tarafından (Belediye, İl Özel İdare, İlçe ve Birlik) girilen her türlü bilginin hukuki ve cezai sorumluk kendilerine ait olup TODAİE'ye sorumluluk hiçbir şekilde atfedilemez. Yoğun bir emek ve uzmanlık ürünü olan YerelNET'teki tüm bilgi ve materyal, ilgili yasaların koruması altındadır. YerelNET'e ait her türlü yazılım kodu, veritabanı içeriği ve görsel materyal kesinlikle kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayınlanamaz ve başka bir bilgisayara yüklenemez. TODAİE Yerel Yönetimler Merkezi, YerelNET içeriğinin kullanımı ile ilgili fikri ya da başka haklarını çiğneyen veya uygulanabilir diğer yasalara aykırı kullanım durumlarına karşı hukuki yollara başvurma hakkını saklı tutar. Yalnızca, ticari olmayan amaçlar için kaynak gösterilerek kullanılabilir. Bu tip kullanımımlarda bilgilerin güvenilirliği ve doğruluğu kaynak gösterilmesine karşın YerelNET'in yükümlülüğünde değildir. TODAİE - Yerel Yönetimler Merkezi her türlü sorumluluğu reddeder.

YerelNET - Yerel Yönetimler Portalı

Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü'nün bir hizmeti olup T.C. Kalkınma Bakanlığı tarafından finansal açıdan desteklenmektedir.