Aya Sofya

İstanbul’da birçok önemli anıt var, ancak büyük Bizans imparatoru Justinian tarafından yaptırılan 537 yılında kilise olarak anılan Aya Sofya, 1453’te İstanbulun Fethin’den sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürüldü. 1935’te ise Atatürk tarafından müze ilan edilen bu saygıdeğer anıt yenilikçi mimari formu, zengin tarihi, dini önemi ve olağanüstü güzelliği nedeniyle İstanbulun simgelerinden biri haline geldi.

Zemin katı

Ayasofya’nın içine girerken, üçüncü ve en büyük kapının (İmparatorluk Kapısı) olarak Mesih’in parlak bir mozaiğini görürsünüz. Ayasofya’nın kubbesi, büyük nef ve altın mozaikleri ile ünlüdür.

Bizans imparatorları, ana kattaki kakma mermer bölümü olan omphalion içine yerleştirilen bir tahtın üzerine otururlardı.

Osmanlı binasına yapılan eklemeler arasında bir mimber ve mihrap (Mekke’nin yönünü gösteren dua yeri); yaldızlı Arap harfleriyle yazılmış büyük 19. yüzyıl madalyonları mevcuttur.

Yakın zamanda kullanılan bir iskele kulesi tarafından gizlenmiş olsa da, kubbenin altındaki kuzey timpanumunun (yarım daire) tabanında üç mozaik görebilmeniz için kuzeydoğuya doğru bakmanız gereklidir. Bunlar 9. yüzyıldan kalma Genç St Ignatius, St John Chrysostom ve Antakya St Ignatius Theodorus portreleridir. Sağlarında Kubbenin altındaki içbükey üçgen segmenti ise, bir seraph (Tanrı’nın tahtının bakımı ile görevlendirilmiş altı kanatlı melek) yüzünün 14. yüzyıl mozaiğidir.

Üst kattaki galerilere giden rampanın altındaki yan koridorda, aşınmış bakırın bir çivi ile delinmiş olduğu bir sütun vardır. Efsaneye göre, Ağlayan Sütun olarak bilinen direğin Mucize İşçisi St Gregory tarafından kutsanmış ve birinin parmağını deliğe sokması, parmağın nemli ortaya çıkması durumunda rahatsızlıkların iyileşmesine yol açtığı söyleniyor.

Üst Katı (Galeri)

Galerilere erişmek için Aya Sofya’nın kuzey ucundaki geri dönüş rampasına doğru yürüyün. Güney galerisinde (düz ileri ve sonra 6. yüzyıl mermer kapısından solda) muhteşem bir Deesis (Son Yargı) kalıntıları vardır. Bu 13. yüzyıl mozaiği, solunda Meryem Ana ve sağında Vaftizci Yahya ile tasvir eder.

Galerinin doğu ucunda, 11. yüzyıl mozaiği İmparatoriçe Zoe ve Konstantin IX Monomakhos ile Mesih’i tasvir ediyor.

Zoe ve Konstantin’in sağında, Meryem Ana, İmparator II . John Comnenus ve İmparatoriçe Eirene’yi tasvir eden 12. yüzyıldan kalma bir mozaik vardır. ‘İyi Yuhanna’ olarak bilinen imparator, Bakire’nin solundadır ve hayır işleri ile tanınan imparatoriçe sağındadır. Portre yapıldıktan kısa süre sonra ölen oğulları Alexios, Eirene’nin yanında tasvir ediliyor.

Ayasofya Çıkışı

Ay Sofyayı terk ederken , büyük Konstantin, Meryem Ana ve İmparator Justinian’ın 10. yüzyıl mozaiğine iç kapının luneti üzerinde hayran olduğunuzdan emin olun. Konstantin (sağda), İstanbul şehri Mesih Çocuğu olan Bakire’yi; Justinian (solda) ona Aya Sofya’yı teklif ediyor.

Binadan MÖ 2. yüzyıldan kalma muhteşem bir bronz kapı olan Güzel Kapıdan çıktıktan hemen sonra, solda bir kapı var. Bu, bir zamanlar 6. yüzyıl vaftizinin bir parçası olan küçük bir avluya yol açar. 17. yüzyılda vaftiz Sultan I. Mustafa ve I. İbrahim için bir mezara dönüştürüldü. Avluda sergilenen devasa taş lavabo orijinal yazı tipidir.

Aya Sofya Meydanı’nın karşı tarafında 1556-1557 yılları arasında inşa edilen Leydi Hürrem Hamamları (Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı) bulunmaktadır. Sinan tarafından tasarlanan hamam, Kanuni Sultan Süleyman tarafından eşi Hürrem Sultan adına yaptırılmıştır.

Bu makale 30 Ocak 2020 tarihinde oluşturuldu.
Bu makaledeki yazım hataları ve güncellemeler için Düzenleme önerebilirsiniz.


Bazı yorumlar "Yerel Rehberler" tarafından sağlanabilmektedir.

  1. Avatar
    Bayram Samancı

    Ayasofya, görkemli mimarisini süsleyen mozaikleriyle de geçmişte ve günümüzde dünya mimarisinde özel bir yer kplamaktadır. Ayasofya’nın iç bölümünün altın mozaikli duvar resimleriyle bezeli olduğunu belirten kaynaklar var olsa da mozaiklerin tümü ikonoklazma yani resim düşmanlığı akımı sırasında ortadan kaldırılmıştır. Bu akımın sona ermesiyle 9. yy’ın ikinci yarısından başlayarak mozaikler yeniden yapılmaya başlanmıştır. Bu mozaiklerin üstü Osmanlı Döneminde sıvayla kapatılmıştır. Ayasofya’daki figürlü mozaikler şunlardır: Vestibülden iç narthexe geçilen kapının üstünde, ortada kucağında çocuk İsa’yı tutan Meryem tahtta oturur biçimde betimlenmiştir. Meryem’in sağında kendisine kentin bir modelini sunan İmparator Constantinus, solunda Ayasofya’nın modelini sunan İmparator İustinianos ayakta dururlar. Mozaik İS 10. yüzyıl son çeyreğinde yapılmıştır. İç narthexin çapraz tonoslu tavanı İutinianos dönemi (527-565) mozaikleriyle süslüdür. Ayasofya’nın özgün mozaikleri olduklarından önemli ve değerlidirler. İmparator Kapısı üzerinde, süslü bir taht üzerinde oturan İsa, sağ eliyle kutsama durumunda betimlenmiştir. Sağ elinde ise açık bir kitap tutar. İsa’nın sağındaki madalyon içinde Meryem, sol yanında Cebrail’in büstleri yer alır. Apsis, kucağında çocuk İsa’yı tutan zarif bir Meryem figürüyle süslüdür. 9. yüzyıla ait bu mozaik, İkonoklazma akımından sonra Ayasofya’da yapılmış en eski figürlü mozaiktir. Güney galerinin doğu duvarında iki imparator ailesinin mozaikleri yer alır. Buradaki pencerenin solunda: Kucağında çocuk İsa’yı tutan Meryem ve her iki yanında İmparator II. İoannes Komneos (1118-1143) ve karısı Macar asıllı Eirene betimlenmiştir.
    Şu anda müze olarak hizmet vermektedir İstanbul fethinde orası camiye çevrilmiştir daha sonra Cumhuriyet döneminde müzeye çevrilmiştir

  2. Avatar
    Cihan Şah

    ✒Bugünkü Ayasofya aynı yerde fakat öncekilerinden farklı bir mimari anlayışla yapılmış olan üçüncü yapıdır. Bu yapı, İmparator Justinianos tarafından (527-565) dönemin iki önemli Mimarı olan Tralles’li (Aydın) Anthemios ile Miletos’lu (Balat) İsidoros’a yaptırılmıştır. Yapım çalışmaları sırasında iki baş mimar ile birlikte 100 mimar ve her mimarın emrinde 100 işçi çalıştığı kaynaklarda geçmektedir. Yapımına 23 Şubat 532’de başlanmış, 5 yıl 10 ay gibi kısa bir sürede tamamlanarak büyük bir törenle, 27 Aralık 537′ de ibadete açılmıştır. 916 yıl kilise olan yapı, 1453 Yılında Fatih Sultan Mehmed tarafından İstanbul’un fethiyle camiye çevrilerek, 482 yıl cami olarak kullanılmıştır. Atatürk’ün emri ve Bakanlar Kurulu’nun Kararı ile ise 1935 yılında Ayasofya müze olarak kapılarını ziyarete açmıştır.

  3. Avatar
    Mehmet Batansu

    FATİH SULTAN MEHMED HÂNın AYASOFYA VAKFİYESI

    “Allah’ın yarattıklarından Allah’a ve O’nun rüyetine iman eden, ahirete ve onun heybetine inanan hiçbir kimse için, sultan olsun melik olsun, vezir olsun bey olsun, şevket ve kudret sahibi biri olsun hâkim veya mütegallib (zâlim ve diktatör) olsun, özellikle zâlim ve diktatör idareciler tarafından tayin olunan, fâsid bir tahakküm ve bâtıl bir nezâret ile vakıflara nâzır ve mütevelli olanlar olsun ve kısaca insanlardan hiçbir kimse için, bu vakıfları eksiltmek, bozmak, değiştirmek, tağyir ve tebdil eylemek, vakfı ihmal edip kendi haline bırakmak ve fonksiyonlarını ortadan kaldırmak asla helal değildir!

    Kim ki, bozuk teviller, hurafe ve dedikodudan öteye geçmeyen bâtıl gerekçelerle, bu vakfın şartlarından birini değiştirirse veya kanun ve kurallarından birini tağyir ederse; vakfın tebdili ve iptali için gayret gösterirse; vakfın ortadan kalkmasına veya maksadından ve gayesinden başka bir gayeye çevrilmesine kast ederse, vakfın temel hayır müesseselerinden birinin yerine başka bir kurum ikame eylemek (temel müesseselerden birinden taviz vermek) ve vakfın bölümlerinden birine itiraz etmek dilerse veya bu manada yapılacak değişiklik veya itirazlara yardımcı olur yahut yol gösterirse; veya şer’i şerife aykırı olarak vakıfta tasarruf etmeye azm eylerse, mesela şeriata ve vakfiyeye aykırı ferman, berat, tomar veya talik yazarsa veyahut tevliyet hakkı resmi yahut takrir hakkı resmi ve benzeri bir şey talep ederse, kısaca batıl tasarruflardan birini işler yahut bu tür tasarrufları tamamen geçersiz olan yazılı kayıtlara ve defterlere kaydeder ve bu tür haksız işlemlerini yalanlar yumağı olan hesaplarına ilhak ederse, açıkça büyük bir haramı işlemiş olur, günahı gerektiren bir fiili irtikâb eylemiş olur. Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların la’neti üzerlerine olsun. “Ebeddiyyen Cehennemde kalsınlar, onların azapları asla hafifletilmesin ve onlara ebeddiyyen merhamet olunmasın. Kim bunları duyup gördükten sonra değiştirirse, vebali ve günahı bunu değiştirenlerin üzerine olsun. Hiç şüphe yok ki, Allah her şeyi işitir ve her şeyi bilir.”

  4. Avatar
    gürdeniz akgün

    İstanbul’da tarihî bir müze. Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından, 532-537 yılları arasında İstanbul’un tarihî yarımadasındaki eski şehir merkezine inşa ettirilmiş bazilika plânlı bir patrik katedrali olup 1453 yılında İstanbul’un Osmanlılar tarafından alınmasından sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüştür. 1935 yılından beri ise müze olarak hizmet vermektedir. Ayasofya, mimarî bakımdan bazilika plânı ile merkezî plânı birleştiren kubbeli bazilika tipinde bir yapı olup kubbe geçişi ve taşıyıcı sistem özellikleriyle mimarlık tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak ele alınır.

  5. Avatar
    Tolga SU

    İstanbul’da tarihî bir müze. Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından, 532-537 yılları arasında İstanbul’un tarihî yarımadasındaki eski şehir merkezine inşa ettirilmiş bazilika plânlı bir patrik katedrali olup 1453 yılında İstanbul’un Osmanlılar tarafından alınmasından sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüştür. 1935 yılından beri ise müze olarak hizmet vermektedir. Ayasofya, mimarî bakımdan bazilika plânı ile merkezî plânı birleştiren kubbeli bazilika tipinde bir yapı olup kubbe geçişi ve taşıyıcı sistem özellikleriyle mimarlık tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak ele alınır.

  6. Avatar
    Salih D.

    İstanbul’un nadide sembollerinden biri olan Ayasofya insana her dönemden her türlü duyguyu ayrı ayrı yaşatıyor. Yenilikçi mimarisi, zengin tarihi, dini önemi ve olağanüstü özelliğiyle yüzyıllardır zamana direnen Ayasofya; İstanbul’daki en büyük Doğu Roma kilisesi. Aynı yerde üç kez inşa edilen, dünyanın en eski ve hızlı tamamlanmış katedrali. Havada asılı gibi duran baş döndürücü kubbesi, yekpare mermer sütunları ve eşsiz mozaikleriyle mimarlık tarihinin başyapıtlarından.

  7. Avatar
    Cihan Balcıoğlu

    Olması gereken şey “müze”değil.. İbadethane dir. (Cami) fatihin vasiyeti yerine getirilmelidir..burası kıyamete kadar müslümanların ibadethanesi olarak hizmet vermesi gerekir..bu konuda büyük yanılgı içinde , maneviyatına büyük zarar veriliyor. Bu yapının ..bizim için önemli bir yerde önemli bir sembol ayrıca.. Umarım kıyamet kopmadan “cami”olarak hak ettiği gibi ibadete açılır..

  8. Avatar
    Muhammed Haktan İnalcık

    Bizans ve Osmanlı imparatorluklarına başkentlik yapmış İstanbul, sahip olduğu tarihi zenginlik sayesinde gezginlere çok sayıda gezilecek yer sunuyor. Özellikle İstanbul’un yüzyıllar boyunca merkezi olarak kullanılan Tarihi Yarımada, kentin geçmişi hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlerin ilgini çekecek yapıları barındırıyor. Bölgedeki yapıların başında ise görkemli kubbesinin altında sakladığı sanatsal ve mimari açıdan eşsiz hazinelerle ziyaretçilerini bekleyen Ayasofya Müzesi geliyor.

    Adı kendi dilimizde “Kutsal Bilgelik” anlamına gelen Ayasofya, günümüzdeki halini büyük oranda Bizans İmparatoru I. Jüstinyen’in emriyle 532-537 yılları arasında 3. kez inşa edilirken kazanmış.

    Adı o dönemde Megale Ekklesia (Büyük Kilise) olarak anılan yapının üne kavuşmasında 15 metre yüksekliğindeki, gümüşten yapılmış İkonostasisti gibi çok sayıdaki kutsal emanet etkili olmuş.

    Artemis Tapınağı üzerine inşa edildiği düşünülen dini yapıyı görkemli hale getiren bir diğer unsursa yaşadığı deprem ve yangın felaketlerine rağmen 15 yüzyılı aşkın süredir ayakta kalması.

  9. Avatar
    HAKAN VURAL

    Bugünkü Ayasofya aynı yerde öncekilerinden farklı bir mimari anlayışla yapılan üçüncü yapı. İmparator Justinianus tarafından Tralles’li(Aydın) Anthemios ve Miletos’lu (Balat) Isidoros’a yaptırıldı. Yapımına 532 yılında başlandı ve beş yıl gibi bir sürede bitirilerek, 537’de büyük bir törenle ibadete açıldı. İstanbul’un Fatih Sultan Mehmed tarafından fethiyle camii olarak yeniden düzenlendi. Varlığını Osmanlı mimari unsuru eklemeleriyle sürdürdü ve 1935’te de müzeye dönüştü. İmparator Kapısı, Güzel Kapı ve Mermer Kapı’ larıyla tanınan Ayasofya’da bir kısmı antik şehirlerden getirilen toplam 104 sütun bulunuyor. İmparatorların taç giydikleri “Omphalion” bölümü de, bu sütunlar gibi mermer işçiliğiyle öne çıkıyor.

  10. Avatar
    Burak Talha Korkut

    Ayasofya Müzesinin tekrar cami olmasını istiyoruz.Çünkü Ecdadımızın mirasına sahip çıkamıyoruz. Bunun en güzel örneklerinden biri İznik Ayasofyasıdır.Burda 5 vakit namaz kılınıyor aynı zamanda turistler belli zamanlarda kutsal saydıkları yeri gezebiliyorlar.Fatihin vakfiyesinde geçtiği üzere Ayasofya hep cami kalmalı. Cami olmadığı için Fatihin bedduası isabet ediyor ve ülkemiz hiçbir zaman refaha kavuşamıyor.Bu da ülkemiz için kötü sonuçlar doğuruyor. Savaştan çıkamıyoruz ekonomimiz bozuluyor. Velhasıl kelam Ayasofya bizim için kilit taşı.
    “Ayasofya İslamındır ve İslamın kalacaktır”

  11. Avatar
    Yusuf Coşkun

    Kapıdan girdiğiniz anda Görkemi ve ihtişamı ile sizi karşılayan muhteşem bir mimari tarihi yapı, mozaikler harika, çeşitli renklerdeki mermerlerin etkisine kendinizi kaptırıyorsunuz, kubbesinin yüksekliği ve çapının genişliğini görünce hayranlığınız bir kat daha artıyor, müze kart ile giriş yapılabiliyor on sekiz yaş altı atmış beş yaş üstü ve öğretmenler ücretsiz giriş yapabiliyor, müze kapısından içeri girdiğiniz anda sigara içmek yasak!

  12. Avatar
    Musa Aydın

    Hava buz gibiyken cok ziyaretci vardi.asrlarin eseri melez bir yapi olarak dargin duruyor.ayasofya ibadete kapali durust olalim bizimkiler istanbulu alinca burayaminare eklemis.minber hutbe eklemis sarap kuplerini kaldirip mermer su kupleri koymuslar hepside emanet ve yabanci yamaliklar olarak duruyor .yakismamis.duvarlara kocaman arap harfleriyle yazilar asilmis genede ayasofyanin gorkemi yerinde .yazikolmus.

  13. Avatar
    ilke ciritci

    Muhteşem bir esere ev sahipliği yapıyor olmak aynı zamanda çok büyük bir yükün de altına sokuyor yönetimleri. Girişinden çıkışına kadar çalışanlardan, müze içerisindeki video gösterimi ile rehbersiz gezenlere verilen bilgilere, bu mecburi teknoloji eklemeleri yapmak için alınan restorasyon kararları ve uygulamalarına kadar herşey çok başarılı..

  14. Avatar
    Meyzem Meyzemce

    916 yıl kilise olarak ibadete açık olan yapı, Fatih Sultan Mehmed’in 1453’te İstanbul’u fethetmesiyle camiye çevrilmiştir.

    Çok soğuk bir yapı taş duvarlar.. çoğu yer tadilatta ..o kadar kalabalık ki zevkine vararak gezemiyorsunuz.. müze kartla bedava. kartınız yoksa 75 TL giris

  15. Avatar
    orhan onatçe

    Ayasofya ahhhh Ayasofya burası varya ben burayı anlatamam mükemmel Bir kilisemi desem muazzam bir camimi yoksa harika Bir muzem.balkon kısmında vikingli yazısını mutlaka görün.Ayasofya tarih sanat görsellik ne ararsanız var burası için buna en az bir saatinizi ayırın.Her girişimde ayrı bir heyecan sarıyor bedenimi.Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken yerlerden biri

  16. Avatar
    Baboo Games

    Ayasofya, hogia sophia veya aya sofiya. Tarihi bir bizans kilisesi ve fetihten sonra islamın da sembol binalarından biri… İçerisinde imparatorların, ve haşa , isa as.ın minyatürleri mevcut. Caminin miharbı, mimberi, ve içerisindeki devasa , allah Muhammed, ebu Bekir, ömer, Osman, ali, Hasan, Hüseyin yazıları da çok etkileyici ve devasa… Muhakkak gidilmesi gerek…

  17. Avatar
    Kubilay Bykn

    bitmek bilmeyen bir restore işi var camii ile kilise iç içeydi sahip çıkılması gereken dünyanın gözünün üstünde olduğu bir eser bir yaşam Ayasofya içinde melek ve şeytanı görebileceğiniz bir mekan duvarların restorasyon işinin bitip hizmete konulması gerek…

  18. Avatar
    Kemal Kurt

    Özellikle öğrenci arkadaşlar gitmeden önce mutlaka müze kart alın. 30 Tl öğrenci müze kartı alırsanız hem Ayasofya hem de Topkapı Sarayı’na sıra beklemeden ve ücretsiz girebilirsiniz. Sadece Topkapı Sarayı’nda Harem bölümü müze karta dahil değil ekstra ücretli.

  19. Avatar
    Selcuk KORKMAZ

    Anlatılanları unutarak gidin. Bana inanılmaz görkemli anlatıldığı için o hevesle gittim. Tabii ki harika bir yapı ama aşırı da görkemli değil. Bilgilendirici metinler sıklaştırılmalı. Restorasyon yapılmalı, duvarlardaki soyulan yerler dekora uygun şekilde yenilenebilir.

  20. Avatar
    Cemal KAYAR

    Muhteşem bir yapı içine girip te büyülenmemek imkansız gezdiğiniz yerlerde girdiğiniz kapılardan bir zamanlar imparatorların padişahların geçtiğini bilmek insana ayrı bir heyecan veriyor içeri müze kart ile girilebilmekte

  21. Avatar
    Ceyda Gümüşten

    Güzel bir müze. Üst kata çıkmak insanı çok zorluyor. Yanlız tam 2 senedir restorasyon işlemi devam ediyor ne zaman doğru düzgün görebiliriz meçhul.

  22. Avatar
    musab talha akpınar

    Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından, 532-537 yılları arasında İstanbul’un tarihî yarımadasındaki eski şehir merkezine inşa ettirilmiş bazilika plânlı bir patrik katedrali olup 1453 yılında İstanbul’un Osmanlılar tarafından alınmasından sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüştür. 1935 yılından beri ise müze olarak hizmet vermektedir.Ayasofya, mimarî bakımdan bazilika plânı ile merkezî plânı birleştiren kubbeli bazilika tipinde bir yapı olup kubbe geçişi ve taşıyıcı sistem özellikleriyle mimarlık tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak ele alınır.

    Ayasofya adındaki “aya” sözcüğü “kutsal, azize”, “sofya” sözcüğü ise herhangi bir kimsenin adı olmayıp Eski Yunancada “bilgelik” anlamındaki sophos sözcüğünden gelir.

  23. Avatar
    Selçuk B.

    Müze kart geçerlidir. Müze kartınız yoksa 72tl. Müze kartınız varsa sıra beklemeden rahatça girebilirsiniz. Haftasonu inanılmaz kalabalık oluyor. Müze kart öğrenci için 35tl, öğrenci olmayan Türk vatandaşları için 70tl. Müze kartını herhangi bir müzeden alabilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir