Sümela Manastırı

Trabzon ilinin Maçka ilçesinde ve Altındere mevkisinde yer alan Sümela Manastırı; aynı zamanda da Meryem Ana Deresi’nin batı kanadında bulunur. Sümela Manastırı öte yandan 1150 metre yükseklikte inşa edilmiş Rum Ortodoks manastırı ve kilisesi olarak bilinmektedir.

Var olan kilisenin MS 365 yılında inşa edildiği tahmin edilmektedir. Öte yandan Anadolu genelinde görülen Kapadokya kilise modeline uygun olarak yer almaktadır. Kilisenin yapımı ile dönüştürülmesi arasında yaklaşık olarak 1000 yıllık bir dönem söz konusudur. Ancak bu dönem hakkında fazla bilgi yer almamaktadır. Rumlar tarafından anlatılan bir efsane bağlı olarak Atinalı Barnabas’ın gördüğü rüyaya bağlı olarak bu kilisenin inşasına başlanmıştır. Barnabas ve Sophronios Trabzon’a gelerek; kiliseye dair çalışmalara başlamıştır. Bu manastırda yer alan freskler de adından söz ettirmekte ve Trabzon İmparatoru Üçüncü Aleksios’un manastırın kurucusu olduğu da ifade edilmektedir.

14. yüzyıldan itibaren bölgeye Türkmen akınları başlamasından ötürü bu manastırın uç karakolu olduğu ifade edilmektedir. Osmanlı topraklarına geçmesiyle beraber bölgede de herhangi bir değişim söz konusu olmamıştır. Yavuz Sultan Selim’den sonra geçen padişahların Sümela Manastırı hakkında emirleri bulunmaktadır. Bu manastıra verilen imtiyazlar nedeniyle bölge halkının hızla İslam’a yönelmesinin temelini oluşturur.

Sümela Manastırı

18Nisan 1916 tarihinden 24 Şubat 1918’e kadar bölge Rus işgaline maruz kalmıştır. Bu manastır da Rum milislerin karakolu olarak kullanılmıştır. Nüfus mübadelesi sonrasında eski önemini yitiren Sümela Manastırı; Kültür Bakanlığı tarafından tekrardan onarılma işlemlerine tabi tutulmuştur.

Trabzon bölgesinden Yunanistan’a giden Rumların Veria kentinde aynı isimde yeni bir kilise inşa ettikleri de bilinmektedir. Her yılın Ağustos ayında burada ayinler yaparak; ibadetlerini yerine getiriyorlar.

Türkiye Cumhuriyeti tarafından verilen izinle beraber 2021 yılından beridir Hristiyanların Meryem Ana’nın Göğe Yükseliş Günü’nü Sümela Manastırı’nda kutlamalarına olanak tanınıyor. 15 Temmuz 2010 tarihinde aradan 88 yıl geçmiş olmasına rağmen bölgede ilk ayin yapılmıştır. Bu ayini de İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi Patriği Bartholomeos tarafından yönetilmiştir. İçerisinde freskler ve eşsiz mimariyi barındıran Sümela Manastırı ziyaretçilerin kabul edildiği bir alan olmaya da devam ediyor.

Açılış tarihi: MS 386

Yer: Maçka, Trabzon, Türkiye

Mezhep: Rum Ortodoks Kilisesi

Malzemeler: Taş

İşlevi: Manastır, Müze

Web: http://ktb.gov.tr/